ΕΝΟΤΗΤΑ 2

ΕΝΟΤΗΤΑ 2

Η αμερικανική επανάσταση

Οι αγγλικές αποικίες στην Αμερική

Η δημιουργία των πρώτων αποικιών

Οι 13 αγγλικές αποικίες στη βόρεια Αμερική δημιουργήθηκαν από το 1607 έως το 1732.

Η προέλευση των πρώτων αποίκων

·      Άγγλοι, Γάλλοι, Γερμανοί και Σουηδοί.

·      Αποικίες του βορρά: 1.000.000 κατ.> 40.000 μαύροι σκλάβοι.

·      Αποικίες του νότου: 750.000 κατ. > 300.000 μαύροι σκλάβοι.

Η αποικιακή κρίση και η αμερικανική επανάσταση

Αίτια της αμερικανικής επανάστασης:

·      Η δυσφορία των αποικιών για την κηδεμονία της Αγγλίας.

·      Η απαγόρευση εκμετάλλευσης των νέων εδαφών από τους αποίκους.

·      Η επιβολή νέων φόρων από την Αγγλία.

Αφορμές: 

• Η απόφαση των αποίκων να σταματήσουν να αγοράζουν αγγλικά προϊόντα.
• Η καταστροφή αγγλικών φορτίων τσαγιού από τους αποίκους στη Βοστόνη.

Τα γεγονότα που οδήγησαν στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας:

·      Κογκρέσο της Φιλαδέλφειας 

·      Αδιαλλαξία του Βασιλιά της Αγγλίας και ένοπλη σύγκρουση

·      Μάχη του Λέξινγκτον

·      γέννηση της αμερικανικής εθνικής συνείδησης.

·      Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας: 4 Ιουλίου 1776 / Τζέφερσον - Φραγκλίνος.

Η νίκη των αποίκων στον πόλεμο της ανεξαρτησίας:
Αρχιστράτηγος: Τζωρτζ Ουάσιγκτον

Σύναψη συμμαχιών με ευρωπαϊκές δυνάμεις και ήττα των Άγγλων στο Γιορκτάουν.

Ανεξαρτησία και νέο κράτος

Η οργάνωση του νέου κράτους:

Συνθήκη των Βερσαλιών (1783): αναγνώριση των ΗΠΑ ως ανεξάρτητου κράτους.

Σύνταγμα των ΗΠΑ (1787): βασίστηκε στην αρχή της διάκρισης των εξουσιών.

Δομή των ΗΠΑ η κεντρική κυβέρνηση: οικονομία, άμυνα, εξωτερική πολιτική.

                          οι πολιτείες: αυτοδιοίκηση, δικαιοσύνη, εκπαίδευση, αστυνόμευση.

Νομοθετική εξουσία: Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων.

Εκτελεστική εξουσία: Πρόεδρος εκλεγμένος από σώμα εκλεκτόρων.

Δικαστική εξουσία: ανεξάρτητη και αιρετή(οι δικαστές εκλέγονται) .

ΕΝΟΤΗΤΑ 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1

Η εποχή του Διαφωτισμού

Πνευματικές εξελίξεις  17ος αι.

Πρόοδος των φυσικών επιστημών – Πρωτοπόροι:

·      Φράνσις Μπέικον: κάθε επιστημονική θέση πρέπει να επαληθεύεται με πείραμα.

·      Ρενέ Ντεκάρτ: η συστηματική αμφιβολία οδηγεί στην αληθινή γνώση.

·      Τζον Λοκ: Οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα φυσικά δικαιώματα.

·      Ισαάκ Νεύτων: νόμος της παγκόσμιας έλξης - το σύμπαν λειτουργεί με βάση φυσικούς νόμους, γιατί όχι και η κοινωνία.

  

Το κίνημα του Διαφωτισμού

Θεμελιακές θέσεις των διαφωτιστών:

·      απόρριψη κάθε αυθεντίας

·      κριτική υφιστάμενης γνώσης

·      αποδοχή λογικής για την ερμηνεία του κόσμου (ορθολογισμός)

·      πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να προοδεύει συνεχώς

Χρόνος και χώρος εκδήλωσης - Εκπρόσωποι του Διαφωτισμού:

·      τέλη 17^ου αι. / Αγγλία / Νεύτων – Λοκ

·      18^ος αι. / Γαλλία / Βολτέρος – Ρουσό – Ντιντερό – Μοντεσκιέ

·      18^ος – 19^ος αι. / Υπόλοιπη Ευρώπη / Καντ – Κοραής

·      18^ος – 19^ος αι. / Υπόλοιπος κόσμος / Φραγκλίνος

Διαφωτισμός και πολιτική:

Επίδραση του Διαφωτισμού σε:

• αμερικανική (1774) και γαλλική (1789) επανάσταση
• φωτισμένη δεσποτεία : ορισμένοι μονάρχες (Φρειδερίκος Β της Πρωσίας) εφάρμοσαν κάποιες ιδέες του Διαφωτισμού προς όφελος του λαού.
• σύγχρονες δημοκρατίες.

Βασικές θέσεις του Διαφωτισμού στην πολιτική:

·      Φυσικά δικαιώματα (ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας, ελευθερίας σκέψης και έκφρασης)

·   Κοινωνικό συμβόλαιο / Τζον Λοκ: τα άτομα δέχονται να περιορίσουν ορισμένες απ' τις ελευθερίες τους, προκειμένου να συμβιώσουν και διορίζουν μια εξουσία (κυβέρνηση) για να τις προστατεύει. Αν η εξουσία δεν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της και γίνει τυραννική, οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα αντίστασης και αλλαγής της.

·      Διάκριση των εξουσιών / Μοντεσκιέ / διακριτοί φορείς εξουσίας:

 Εκτελεστική εξουσία = η κυβέρνηση

 Νομοθετική εξουσία = η βουλή

Δικαστική εξουσία = οι δικαστές

Διαφωτισμός και θρησκεία: Βολταίρος

·   Ντεϊσμός: θρησκευτικό δόγμα που πρέσβευε ότι ο θεός έπλασε τον κόσμο, αλλά δεν παρεμβαίνει στη λειτουργία του.

·      Αυστηρή κριτική στην καθολική εκκλησία.

·      Ανεξιθρησκία.

Διαφωτισμός και εκπαίδευση:

Ρουσό / «Αιμίλιος» / κατάργηση της αυθεντίας του δασκάλου à προσωπική αναζήτηση του διδασκόμενου.

Διαφωτισμός και οικονομία

·      Φυσιοκρατία / Κεναί / φυσική λειτουργία της οικονομίας 

·      Οικονομικός φιλελευθερισμός / Άνταμ Σμιθ / το κράτος δεν πρέπει να παρεμβαίνει παρά ελάχιστα στην οικονομική ζωή.

Η Εγκυκλοπαίδεια

Συλλογικό έργο 33 τόμων, με πρωτεργάτες τους Ντιντερό και Ντ’ Αλαμπέρ, που συνοψίζει τις ιδέες του Διαφωτισμού.

Εισαγωγική ενότητα

 Καλή χρονιά σε όλους!

Εδώ βρίσκεται η εισαγωγική ενότητα και οι ασκήσεις.

Το περιοδικό του σχολείου για το 2026

https://drive.google.com/file/d/185kojYsguqh_1vTD-alUt1rk2_Ox2sVo/view?usp=drivesdk 

Το περιοδικό του σχολείου μας για το 2025!

 Πατήστε ΕΔΩ

ΕΝΟΤΗΤΑ 38

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Ο Μικρασιατικός πόλεμος (1919 - 1922 )

Η ελληνική διοίκηση της Μικράς Ασίας

• Ο Βενιζέλος αποστέλλει ύπατο αρμοστή στη Μικρά Ασία τον έμπειρο στη διοίκηση, νομομαθή Αριστείδη Στεργιάδη. Εντολή προς αυτόν : ισοτιμία απέναντι σε όλους τους κατοίκους
• Η διοίκηση Στεργιάδη επιτέλεσε έργο στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην οικονομία και στο προσφυγικό.

Οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού έως το καλοκαίρι του 1920

• Ο ελληνικός στρατός, με άδεια των συμμάχων, αποβιβάστηκε στη Σμύρνη τον Μάιο του 1919 και επεκτάθηκε σε βάθος 100 - 150 χλμ. Κατέλαβε και την Αν. Θράκη.
• Οι κεμαλικοί απορρίπτουν τη συνθήκη.

Μετά τη συνθήκη των Σεβρών

• Ο Βενιζέλος δέχεται δολοφονική επίθεση στο Παρίσι από φιλοβασιλικούς (1920).
• Εκδικούμενοι οι βενιζελικοί δολοφονούν τον Ίωνα Δραγούμη.
• Επιστρέφοντας ο Βενιζέλος ελαφρά τραυματισμένος στην Ελλάδα, προκηρύσσει εκλογές.
• Οι εκλογές διενεργούνται το Νοέμβριο του 1920.
• Κύριοι εκλογικοί αντίπαλοι : το κόμμα των Φιλελευθέρων και η αντιβενιζελική συμμαχία με ηγέτη το Δημήτριο Γούναρη, η οποία επικράτησε στις εκλογές με σύνθημα τον τερματισμό του πολέμου.
• Ο Βενιζέλος αποχωρεί στη Γαλλία,
• Λόγοι της αποτυχίας του Βενιζέλου :

Ø      Κόπωση από τους συνεχείς πολέμους (Βαλκανικοί, Α' Παγκόσμιος, Μικρασιατικός)

Ø      Υποσχέσεις των αντιβενιζελικών για τερματισμό του πολέμου

• Ο Αλέξανδρος, που εκτελεί χρέη βασιλιά, πεθαίνει αιφνίδια.
• Διενεργείται δημοψήφισμα σχετικά με την επάνοδο ή όχι του πρώην βασιλιά Κωνσταντίνου.
• Ως αποτέλεσμα  - προϊόν και νοθείας - το Δεκέμβριο του 1920 ο Κωνσταντίνος επιστρέφει στην Ελλάδα,
• Η επιστροφή του βασιλιά, ανεπιθύμητου στις Δυνάμεις, συντελεί (προσχηματικά) στην αναθεώρηση της στάσης τους απέναντι στην Ελλάδα.
• Αντίθετα, ο Κεμάλ ενισχύει τη θέση του με την υπογραφή συμφωνιών με τη Σοβιετική Ένωση, τη Γαλλία και την Ιταλία, το Μάρτιο του 1921 .
• Γάλλοι και Ιταλοί αποχωρούν από τη Μικρά Ασία έναντι ανταλλαγμάτων.
• Την Ελλάδα στηρίζει μόνο η αγγλική διπλωματία.
• Η νέα κυβέρνηση συνεχίζει τον πόλεμο, ο στρατός φτάνει έως έξω από την Άγκυρα (καλοκαίρι 1921).
• Στη γραμμή Αφιόν Καραχισάρ - Κιουτάχειας - Εσκί Σεχίρ παραμένει καθηλωμένος για ένα χρόνο.
• Στο εσωτερικό της Ελλάδας τα οικονομικά προβλήματα οξύνονται.
• Το Μάρτιο του 1922, ο Παπαναστασίου και οι συνεργάτες του δημοσιεύουν το ««Δημοκρατικό Μανιφέστο», στο οποίο καταλογίζουν βαρύτατες ευθύνες στο βασιλιά,
• Στις 13 Αυγούστου 1922 αρχίζει η τουρκική αντεπίθεση. Η ελληνική άμυνα καταρρέει και ο στρατός υποχωρεί, παρασύροντας και πλήθη προσφύγων.
• Στις 27 Αυγούστου 1922, οι κεμαλικοί μπαίνουν στη Σμύρνη, την πυρπολούν, Έλληνες και Αρμένιοι σφάζονται, όσοι σώθηκαν έγιναν πρόσφυγες.

ΕΝΟΤΗΤΑ 34

ΕΝΟΤΗΤΑ  34

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Η λήξη του Α' Παγκόσμιου πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις

Το συνέδριο του Παρισιού

Στο συνέδριο της Ειρήνης, στο Παρίσι (1919 - 1920), με το οποίο έκλεισε η

αυλαία του Α' Παγκόσμιου πολέμου, επιβλήθηκαν βαρείς όροι (αποζημιώσεις

και απώλεια εδαφών) από τους νικητές στους ηττημένους.

Ζητούμενο ήταν:

• η ταπείνωση της Γερμανίας,
• ο περιορισμός της ισχύος και της επιρροής της κομμουνιστικής Σοβιετικής Ένωσης,
• η κατ' επιλογήν εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης (πρόεδρος ΗΠΑ ,Ουίλσον).

Με κάθε ηττημένη χώρα υπογράφηκε χωριστή συνθήκη ειρήνης.

v  Η συνθήκη των Βερσαλιών με τη Γερμανία. ( Η Γερμανία έχασε εδάφη,

πλήρωσε αποζημιώσεις και αφοπλίστηκε. )

v  Η συνθήκη του Αγίου Γερμανού με την Αυστρία. (Η Αυστρία αναγνώρισε

ως ανεξάρτητες την Ουγγαρία, την Τσεχοσλοβακία, τη Γιουγκοσλαβία και την

Πολωνία. )

v  Η συνθήκη του Τριανόν με την Ουγγαρία, ( Η Ουγγαρία παραχωρούσε

εδάφη στην Τσεχοσλοβακία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Ρουμανία.)

 Την Ελλάδα ενδιαφέρουν οι εξής συνθήκες:

v  Η συνθήκη του Νεϊγύ με τη Βουλγαρία.

 ( Η Βουλγαρία έχασε εδάφη προς όφελος της Ελλάδας, της Ρουμανίας και της Σερβίας,)

               Η Ελλάδα πήρε Α. Μακεδονία, Δ.Θράκη. Έγινε ανταλλαγή πληθυσμών

v  Η συνθήκη των Σεβρών με την οθωμανική Αυτοκρατορία.

28/7/1920

Παλαιστίνη, Μεσοποταμία, Ιορδανία στη Βρετανία

Συρία, Λίβανος στη Γαλλία

Κουρδιστάν, Αρμενία  = θα γίνονταν ανεξάρτητα

Ίμβρος , Τένεδος, Αν. Θράκη στην Ελλάδα

Αναγνώριση κυριαρχίας Ελλάδας στα νησιά Β.Α. Αιγαίου

Παραχώρηση Δωδεκανήσων (εκτός Ρόδου) στην Ελλάδα (δεν πραγματοποιήθηκε τελικά)

Παραχώρηση περιοχής Σμύρνης για 5 χρόνια. Οι κάτοικοι θα αποφάσιζαν με δημοψήφισμα για το μέλλον τους.

Τα στενά υπό διεθνή έλεγχο

(Δημιουργούσε την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών.)

v  Ιδρύθηκε επίσης η Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ), διεθνής οργανισμός,

πρόδρομος του σημερινού ΟΗΕ, με την ελπίδα να διασφαλιστεί η μελλοντική

ειρήνη. Απέτυχε γιατί το δικαίωμα του βέτο εμπόδιζε τη λήψη αποφάσεων, κάθε κράτος εφάρμοζε προαιρετικά τις αποφάσεις της και , τέλος, δεν απέτρεψε τον Β παγκόσμιο πόλεμο.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ 35, 36

 ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Οι διεκδικήσεις της Αντάντ και της Ελλάδας στην Οθωμανική αυτοκρατορία

 

• Τον Οκτώβριο του 1918, ο σουλτάνος συνθηκολογεί
• Η οθωμανική αυτοκρατορία τίθεται υπό την κατοχή της Αντάντ,
• Ελληνικός στόλος συμμετέχει στην κατάληψη της Κωνσταντινούπολης.
• Το Δεκέμβριο του 1918, ο Βενιζέλος υποβάλει υπόμνημα στο συνέδριο του Παρισιού με τις ελληνικές διεκδικήσεις,

 

Οι ελληνικές διεκδικήσεις περιλάμβαναν :

• την ανατολική Θράκη έως τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης,
• την περιοχή της Σμύρνης,
• τα νησιά Ιμβρος και Τένεδος.

 

v  Ο Βενιζέλος στέλνει ελληνικό στρατό στην Ουκρανία κατά των μπολσεβίκων,

v  Η Αγγλία υποστηρίζει τα ελληνικά αιτήματα εις βάρος των Ιταλών.

v  Το συμβούλιο του Παρισιού, τον Απρίλιο του 1919, δίνει εντολή στην Ελλάδα να αποβιβάσει στρατό στη Μικρά Ασία.

v  Στις 2 Μαϊου 1919, ελληνικός στρατός αποβιβάζεται στη Σμύρνη,

v  Οι Έλληνες της περιοχής ενθουσιάζονται. οι Τούρκοι αντέδρασαν αρνητικά.

v  Οι Ιταλοί δυσαρεστήθηκαν, βοηθούν τους Τούρκους εναντίον των Ελλήνων.

 

Ο ελληνισμός  της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου

 

Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας

 

ü  Έλληνες διάφορων περιοχών μεταναστεύουν στη Μικρά Ασία, στα μέσα του 19ου αιώνα.

ü  Στην πόλη της Σμύρνης οι Έλληνες αποτελούσαν την πλειονότητα (40Ο.0Ο0 περίπου),

ü  Κυριότερη ενασχόληση των Ελλήνων ήταν το εμπόριο.

ü  Η Σμύρνη ήταν κέντρο :

• Οικονομικό ( εμπορικοί οίκοι, τράπεζες, ναυτιλιακές επιχειρήσεις ),
• εκπαιδευτικό ( Ευαγγελική Σχολή, Ομήρειο, Κεντρικό Παρθεναγωγείο ),
• πολιτιστικό ( τυπογραφεία )

 

Ο ελληνισμός του Πόντου

 

• Ο ελληνισμός του Πόντου ήταν οργανωμένος σε ελληνορθόδοξες κοινότητες.
• Μεγάλα εμπορικά κέντρα ήταν η Τραπεζούντα, η Κερασούντα και η Σαμψούντα.
• Ονομαστό εκπαιδευτήριο υπήρξε το Φροντιστήριον της Τραπεζούντας.

 

Οι διωγμοί του μικρασιατικού ελληνισμού

 

• Η επανάσταση των Νεοτούρκων (1908), φέρει την επιδείνωση της κατάστασης του μικρασιατικού ελληνισμού.
• Τα γερμανικά συμφέροντα εκτόπισαν Έλληνες, Αρμένιους, Εβραίους.
• Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους και τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, περίπου 150.000 Έλληνες εκτοπίζονται στην Ανατολία.
• Στα τάγματα εργασίας οδηγούνταν άντρες άνω των 45 ετών.
• Εξοντώθηκαν τότε συνολικά 250.000 Έλληνες.
• Στο τέλος του Α παγκόσμιου πολέμου εκδηλώθηκε αυτονομιστική κίνηση των Ελλήνων στον Πόντο και ιδρύθηκε ομόσπονδο ποντοαρμενικό κράτος με τη Συνθήκη των Σεβρών.

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 32

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Η Ελλάδα στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο - Ο Εθνικός διχασμός

Η θέση του Βενιζέλου

• Η Ελλάδα έπρεπε να συμμαχήσει με την Αντάντ,
• Προέβλεπε ότι η Αντάντ θα είναι η νικήτρια του πολέμου και έτσι :   θα διαφύλασσε τις κατακτήσεις των βαλκανικών πολέμων και θα ενσωμάτωνε και άλλα οθωμανικά εδάφη.

• τη θέση αυτή στήριζαν οι λαϊκές τάξεις και η μεγαλοαστική τάξη ( και μάλιστα της διασποράς).

Η θέση του Κωνσταντίνου

• Η Ελλάδα έπρεπε να μείνει ουδέτερη (συμβιβαστική θέση), επειδή δεv μπoρoύσε vα ενταχθεί με τις Κεντρικές Δυνάμεις ( λόγω ένταξης σε αυτές της Βουλγαρίας και της Οθωμανικής) .
• Η στάση του εξυπηρετούσε τη Γερμανία.
• Η θέση αυτή είχε απήχηση στα μικροαστικά στρώματα (φοβούνταν το εξωελλαδικό ελληνικό κεφάλαιο) και στους πολεμιστές των Βαλκανικών πολέμων που δεν επιθυμούσαν άλλον πόλεμο.

Η σύγκρουση Βενιζέλου - Κωνσταντίνου

• Η άρνηση του Κωvσταντίvoυ vα συvταχθεί πoλεμικά με την Αvτάvτ υπoχρέωσε τo Βεvιζέλo σε δύo παραιτήσεις (1915).
• Ορίζεται νέα κυβέρνηση πιστή στο βασιλιά.

Η εμπλοκή της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο

• Τον Οκτώβριο του 1915, η Αντάντ αποβιβάζει στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη.
• Η Σερβία, σύμμαχος της Αντάντ, ηττάται από τη Βουλγαρία, σύμμαχο των Γερμανών.
• Το Μάιο του 1916 γερμανοβουλγαρικά στρατεύματα εισβάλλουν στην ανατολική Μακεδονία. Ο ελληνικός στρατός αδρανεί ως «ουδέτερος».
• Το Δ' Σώμα Στρατού αιχμαλωτίζεται και μεταφέρεται στη Γερμανία.

Οι Επίστρατοι και το κίνημα της Εθνικής Άμυνας

• Η Αντάντ ζητάει αφοπλισμό των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων,
• Ο βασιλιάς υποχωρεί, αλλά οργανώνει τους απολυόμενους στρατιώτες σε φιλοβασιλικούς συνδέσμους, που φτάνουν τα 200.000 μέλη. Αυτοί είναι οι Επίστρατοι.
• Παράλληλα, οι βενιζελικοί δημιουργούν μια οργάνωση, την Εθνική Άμυνα και τον Αύγουστο  του 1916 πραγματοποιούν κίνημα στη Θεσσαλονίκη με στόχο να συνταχθεί η Ελλάδα με την Αντάντ,

Η Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης

Ο Βενιζέλος εγκαθιστά προσωριvή Kυβέρvηση και διατάσσει επιστράτευση.

Ο Εθνικός Διχασμός

Δημιουργούνται δύο κέντρα εξουσίας.

Η μισή Ελλάδα («κράτος της Θεσσαλονίκης») πολεμάει στο πλευρό της Αντάντ και η άλλη μισή («κράτος των Αθηνών»») απέχει από τον πόλεμο.

Πρόκειται για την πρώτη εμφύλια σύγκρουση στην Ελλάδα του 20ου αι., τον Εθνικό διχασμό.

Η δυναμική επέμβαση της Αντάντ και η έξωση του Κων/νου

• Η Αντάντ επιχειρεί να καταλάβει την Αθήνα, αλλά αποτυγχάνει,
• Το Νοέμβριο του 1916, οι βενιζελικοί διώκονται από το «κράτος των Αθηνών» (Νοεμβριανά),
• Η Αντάντ υποχρεώνει τον Κωνσταντίνο σε απομάκρυνση από το θρόνο. Αυτός εγκαταλείπει την Ελλάδα και αφήνει στη θέση του το γιο του, Αλέξανδρο.

Η ανάληψη της εξουσίας από το Βενιζέλο

• Ο Βεvιζέλoς σχηματίζει πλέον ενιαία κυβέρνηση στην Αθήvα και κηρύσσει τoν  πόλεμo στις Kεvτρικές δυνάμεις
• Επανέρχεται σε λειτουργία η Βουλή του 1915, που το βίο της διέκοψε βίαια ο Κωνσταντίνος (Βουλή των Λαζάρων).
• Φιλοβασιλικοί και σφοδροί πολέμιοι του Βενιζέλου (στρατιωτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι) διώκονται και εξορίζονται.

ΕΝΟΤΗΤΑ 31

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Τα αίτια,  η έκρηξη και τα μέτωπα του Α 'Παγκοσμίου πολέμου

Τα αίτια

• Ο ιμπεριαλισμός των βιομηχανικών κρατών σε βάρος των άλλων
• Ο εθνικισμός, δηλαδή ο αλαζονικός πατριωτισμός
• Ο μιλιταρισμός, δηλαδή η υπερτίμηση των στρατιωτικών αρετών

Τα αντίπαλα στρατόπεδα

• Η Αντάντ ή Εγκάρδια Συνεννόηση (Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία αποτελούν τον πυρήνα της συμμαχίας).
• Οι Κεντρικές Δυνάμεις ή Τριπλή Συμμαχία (Γερμανία, Αυστροουγγαρία και Ιταλία αρχικά).
• Διάφορες άλλες χώρες ενεπλάκησαν στον πόλεμο, τόσο από τα Βαλκάνια (η οθωμανική αυτοκρατορία και η Βουλγαρία με τις Κεντρικές Δυνάμεις, η Σερβία και η Ελλάδα με την Αντάντ) όσο και από αλλού,

Η αφορμή

Αφορμή για το ξέσπασμα του πολέμου (Ιούλιος 1914) έδωσε η δολοφονία του διαδόχου του αυστριακού θρόνου, Φραγκίσκου Φερδινάνδου, στο Σεράγεβο από ένα Σέρβο Εθνικιστή (Ιούνιος 1914).

Τα κύρια μέτωπα

• Το δυτικό, στα γαλλογερμανικά σύνορα
• Το ανατολικό, στην ανατολική Πρωσία
• Το βαλκανικό, στη Μακεδονία

Συμμαχίες και ανακατατάξεις 

• Οι στρατιωτικές εξελίξεις ήταν αμφίρροπες
• Το 19Ι5, η Βουλγαρία και η οθωμανική αυτοκρατορία συμμάχησαν με τις Κεντρικές Δυνάμεις.
• Αντίθετα, η Ιταλία άλλαξε στρατόπεδο, συμμαχώντας με τις χώρες της Αντάντ" που της υποσχέθηκαν τη Μ. Ασία
• Οι συγκρούσεις δεν μπορούσαν να αναδείξουν καθαρά το νικητή (πόλεμος χαρακωμάτων και χημικών αερίων)

Το 1917:

Στη Γαλλία

Αναπτύχθηκε έντονο αντιπολεμικό κίνημα που εκδηλώθηκε με ανταρσίες

Αυτές αντιμετωπίστηκαν με εκτελέσεις δεκάδων στρατιωτικών.

Στη Ρωσία

Η κρίση του πολέμου όξυνε την κοινωνική δυσαρέσκεια κατά του τσαρικού καθεστώτος.

Ως αποτέλεσμα, ενισχύθηκαν οι κομμουνιστές και αυτό διευκόλυνε την επικράτηση τους κατά την Οκτωβριανή επανάσταση του 1917.

Η σοσιαλιστική πλέον Ρωσία αποσύρθηκε από τον πόλεμο, συνάπτοντας ειρήνη με τη

Γερμανία (συνθήκη του Μπρεστ - Λιτόφσκ).

Οι ΗΠΑ

Τον Απρίλιο του 1917 οι ΗΠΑ συμμάχησαν με την Αντάντ, επηρεάζοντας καταλυτικά την τελική έκβαση.

Η Ελλάδα

Τον Ιούνιο του 1917 η Ελλάδα εισέρχεται επίσημα στον πόλεμο, στο πλευρό της Αντάντ

Τελικά, το 1918, οι Κεντρικές Δυνάμεις αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν

Οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και οι υλικές καταστροφές υπήρξαν τεράστιες

Η Ευρώπη εξαντλήθηκε. 8,000,000 νεκροί, 20,000,000 τραυματίες

ΕΝΟΤΗΤΑ 22

ΕΝΟΤΗΤΑ 22   

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

19ος αι . τα Βαλκάνια αποτελούν πεδίο αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων,

1812- 1815: Οι Σέρβοι κερδίζουν την αυτονομία τους.

1830: Οι Έλληνες ίδρυσαν ανεξάρτητο κράτος.

1870 : Οι Βούλγαροι δημιούργησαν την ανεξάρτητη βουλγαρική Εξαρχία (η βουλγαρική εκκλησία αποσπάστηκε από το Πατριαρχείο Κων/πόλεως),

1875 - 1878 : Ξεσπούν επαναστάσεις στη Βοσνία, Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, οι Τούρκοι αντιδρούν με μαζικές σφαγές, η Ρωσία κήρυξε τον πόλεμο στους Οθωμανούς (1877).

1878 : Επαναστατούν οι ελληνικοί πληθυσμοί θεσσαλίας, Μακεδονίας, Ηπείρου, Κρήτης.

1878 : Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου : Δημιουργεί τη «Μεγάλη Βουλγαρία ».

1878 : Συνέδριο του Βερολίνου : Αγγλία - Γερμανία δεν αποδέχονται τη «Μεγάλη

Βουλγαρία», Αποφάσισαν :

1. για μια μικρότερη αυτόνομη Βουλγαρία και αυτόνομη Ανατολική Ρωμυλία.

2  Σερβία, Ρουμανία, Μαυροβούνιο κηρύχτηκαν ανεξάρτητες.

3  Βοσνία, Ερζεγοβίνη, ανατέθηκε η διοίκηση στην Αυστροουγγαρία.

4. η Κύπρος παραχωρήθηκε στην Αγγλία.

1881 : Η Θεσσαλία και η Άρτα ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα.

1885 : Οι Βούλγαροι προσάρτησαν την Ανατολική Ρωμυλία.

Μακεδονικό ζήτημα και μακεδονικός αγώνας

Μακεδονικό ζήτημα ονομάστηκε ο αγώνας για τον έλεγχο της Μακεδονίας που την

διεκδικούσαν Έλληνες , Σέρβοι, Βούλγαροι.

Εκδηλώθηκε μέσω της εκπαίδευσης, της θρησκείας και οδηγήθηκε σε ένοπλη σύγκρουση,

Ιδρύθηκαν διάφορες οργανώσεις από τους Βούλγαρους με σκοπό την αυτονομία και

αργότερα την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.

1898 : Οργανώθηκαν ένοπλες ομάδες Βουλγάρων (κομιτατζήδες),

Οι Έλληνες αντέδρασαν και έστειλαν ένοπλες ομάδες κατά των κομιτατζήδων.

1904 : Φθάνουν στη Μακεδονία Έλληνες αξιωματικοί. Ξεχωριστή μορφή ο Παύλος  Μελάς που άφησε την τελευταία του πνοή στη Μακεδονία.

Κίνημα των Νεοτούρκων (1908}

Τα συμπτώματα παρακμής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας οδήγησαν Τούρκους

αξιωματικούς να ιδρύσουν την οργάνωση «'Ενωση και Πρόοδος». Τα μέλη της ονομάστηκαν Νεότουρκοι τονίζοντας την εθνική τους ταυτότητα και όχι την θρησκευτική (μουσουλμανική)

1908 : Ξεσπά στη Θεσσαλονίκη το κίνημα των Νεοτούρκων με φιλελεύθερες εξαγγελίες  και υποχρεώθηκε ο σουλτάνος να παραχωρήσει Σύνταγμα,

Δόθηκε αμνηστία στους ένοπλους Έλληνες και Βούλγαρους και έτσι τερματίστηκε ο

Μακεδονικός αγώνας.

ΕΝΟΤΗΤΑ 30

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια  αμέσως μετά τους Βαλκανικούς πολέμους

Οι βαλκανικοί πόλεμοι τελείωσαν με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου (28 Ιουλίου 1913).

Το περιεχόμενο της συνθήκης του Βουκουρεστίου:

·    Η Ελλάδα εξασφάλισε:

Ø το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας,

Ø  τη νότια Ήπειρο,                                              Τα εδάφη αυτά ονομάστηκαν 

Ø  σημαντικά νησιά στο Β.  και Α. Αιγαίο,                       Νέες Χώρες

Ø  την Κρήτη.

·      Η Σερβία κέρδισε ένα σημαντικό τμήμα της Β. Μακεδονίας.

·         Η Βουλγαρία πήρε το μεγαλύτερο μέρος της Δ. Θράκης.

·         Η Οθωμανική αυτοκρατορία ανέκτησε την Α. Θράκη.

·         Τα Δωδεκάνησα παρέμειναν υπό ιταλικό έλεγχο.

·         Η Β. Ήπειρος, περιοχή με σημαντική παρουσία ελληνικών πληθυσμών, παραχωρήθηκε στην Αλβανία με το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας.

Ta αποτελέσματα των βαλκανικών πολέμων για την Ελλάδα:

·         Διπλασίασε σχεδόν τα εδάφη της και τον πληθυσμό της.

·         Δημιουργήθηκαν θετικές προοπτικές, καθώς προστέθηκαν πόλεις που ήταν ακμαία οικονομικά κέντρα (Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Καβάλα, Μυτιλήνη, Χίος, Ηράκλειο της Κρήτης).

·         Προέκυψε το πρόβλημα της αφομοίωσης των Νέων Χωρών με την ισχυρή παρουσία μουσουλμανικών και σλαβικών πληθυσμών.

·         Στον πολιτικό τομέα συνεχίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ξεκινήσει πριν από το 1912 από τις κυβερνήσεις Βενιζέλου:

Ø  αναγνώριση εργατικών σωματείων,

Ø  ασφάλιση των εργαζομένων και καθιέρωση της οκτάωρης εργασίας,

Ø  ίδρυση αγροτικών συνεταιρισμών.                                             

·         Στην εξωτερική πολιτική παρέμεναν ανοιχτά σημαντικά εθνικά ζητήματα:

Ø  οι ελληνικές διεκδικήσεις στη Β. Ήπειρο,

Ø  η άρνηση του Σουλτάνου να δεχτεί την ελληνική κυριαρχία στα νησιά

                   του Β. και Α. Αιγαίου,

Ø  η ύπαρξη πυκνών ελληνικών πληθυσμών στη Θράκη και τη Μ. Ασία.

ΕΝΟΤΗΤΑ 29

ΕΝΟΤΗΤΑ 29

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι (1912 – 1913)

Τα αίτια

• Η πολιτική των Νεοτούρκων να εκτουρκίσουν βίαια τους αλλοεθνείς πληθυσμούς.
• Η ενσωμάτωση «« αλύτρωτων » εδαφών στον κορμό των βαλκανικών κρατών,
• Η ανάμειξη των Δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο και ο μεταξύ τους ανταγωνισμός, όπως :

v     η οικονομική διείσδυση της Γερμανίας στην Οθωμανική αυτοκρατορία,

v     η προσάρτηση της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης από την Αυστρία το 1908,

v     η κατάληψη της Λιβύης και των Δωδεκανήσων από την Ιταλία το 1911- 1912,

Όλα αυτά έπλητταν τα συμφέροντα άλλων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία)

Προς τη σύγκρουση - οι βαλκανικές συμμαχίες

Ο Βενιζέλος υιοθετεί την τακτική της βαλκανικής συνεννόησης.

Υπογράφονται συνθήκες συμμαχίας ανάμεσα στη Βουλγαρία, την Ελλάδα, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία (άνοιξη του 1912),

Ο Α' Βαλκανικός πόλεμος (Οκτώβριος 1912 - Μάιος 1913)

Αφορμή υπήρξε η άρνηση του σουλτάνου να σεβαστεί την αυτονομία των εθνοτήτων και  να βελτιώσει τη θέση τους, όπως ζητούσαν οι Βαλκάνιοι σύμμαχοι.

Τα στρατιωτικά γεγονότα

Ο ελληνικός στρατός με αρχιστράτηγο τον διάδοχο Κων/νο προελαύνει στη Μακεδονία.

Ο σερβικός στρατός φτάνει μέχρι το Δυρράχιο.

Ο βουλγαρικός στρατός φτάνει έως την Κωνσταντινούπολη, καταλαμβάνει τη δυτική Θράκη, την ανατολική Μακεδονία και κατευθύνεται προς τη Θεσσαλονίκη.

Τότε, ο Βενιζέλος διατάζει τον αρχιστράτηγο Κων/νο να κατευθυνθεί γρήγορα παρά τις αντιρρήσεις του προς τη Θεσσαλονίκη. Η πόλη καταλαμβάνεται στις 26 Οκτωβρίου 1912.

Συνεχίζοντας τις επιτυχίες, ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει τα Ιωάννινα (12 Φεβρουαρίου 1912),

Παράλληλα, ο ελληνικός στόλος με επικεφαλής τον Παύλο Κουντουριώτη καταλαμβάνει τα νησιά του βόρειου και ανατολικού Αιγαίου (Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Τένεδος, Σάμος, Ικαρία).

Η συνθήκη του Λονδίνου (17 Μαϊου 1913)

Ο Α Βαλκανικός πόλεμος τερματίστηκε τυπικά με τη συνθήκη του Λονδίνου.

Όροι της συνθήκης :

v     Η οθωμανική αυτοκρατορία εγκαταλείπει όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά - βαλκανικά εδάφη της.

v     Οι Δυνάμεις αναλαμβάνουν να καθορίσουν το μέλλον των νησιών του βόρειου και ανατολικού Αιγαίου, της χερσονήσου του Αγίου Όρους καθώς και το καθεστώς της Αλβανίας.

v     Τα Δωδεκάνησα παραμένουν ιταλικά

Συνέπειες :  Η συνθήκη άφηνε εκκρεμότητες, κυρίως σχετικά με την Μακεδονία.

Η δολοφονία του βασιλιά Γεωργίου

Το Μάρτιο του 1913 δολoφovείται o βασιλιάς Γεώργιoς. H υπoψία στρέφεται στη Γερμαvία, καθώς επιθυμούσε το γερμανόφιλο διάδοχο Κωνσταντίνο ως βασιλιά, γεγονός που δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ.

Ο Β' Βαλκανικός πόλεμος (Ιούνιος - lούλιος 1913)

• Ελλάδα και Σερβία συμμαχούν εναντίον της Βουλγαρίας που διεκδικεί εδάφη.
• Ο βουλγαρικός στρατός επιτίθεται ταυτόχρονα κατά της Σερβίας και της Ελλάδας (Ιούνιος 1913).
• Ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει την ανατολική Μακεδονία, τη δυτική Θράκη και φτάνει έως την Αλεξανδρούπολη.
• Οι Σέρβοι σημειώνουν επιτυχίες στη δυτική Μακεδονία.
• Οι Ρουμάνοι εισέβαλαν στη Βουλγαρία και φτάνουν κοντά στη Σόφια,
• Οι Τούρκοι ανακαταλαμβάνουν την ανατολική Θράκη.

ΕΝΟΤΗΤΑ 27 - 28

ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΔΩ

Το κίνημα στου Γουδή (1909}

Τα αίτια και οι συνθήκες που προκάλεσαν το κίνημα στο Γουδί

[ κανονικά : το κίνημα στου Γουδή]

Η χώρα, στα τέλη του 19ου αι., αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα λόγω :

v     της πτώχευσης του 1893,

v     της επιβολής του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου (1898),

v     των πολεμικών αποζημιώσεων στην Τουρκία μετά την ήττα του 1897,

v     της αποπληρωμής δανείου στις Δυνάμεις,

-Στις αρχές του 20ου αι. περιορίζονται οι εξαγωγές ων ελληνικών προϊόντων.

-Παράλληλα, μειώνονται τα εμβάσματα των Ελλήνων μεταναστών από Αμερική και Αίγυπτο.

-Επιβάλλεται δυσβάστακτη φορολογία στις λαϊκές τάξεις.

Στην Ελλάδα κυριαρχεί :

v     αίσθημα ντροπής εξαιτίας της ήττας στον πόλεμο του 1897,

v     δυσαρέσκεια για τη μη προώθηση των εθνικών διεκδικήσεων.

v     Επικρατεί πολιτική αστάθεια :

·        σχηματισμός αλλεπάλληλων κυβερνήσεων,

·        μεγάλες αδυναμίες κομμάτων.

Οι επεμβάσεις του βασιλιά στην πολιτική ζωή της χώρας και στις ένοπλες δυνάμεις

(διορισμός πριγκίπων σε ηγετικές θέσεις του στρατεύματος) και η σύγκρουση του πρίγκιπα Γεωργίου με το Βενιζέλο επιδεινώνουν την κατάσταση.

Στρατιωτικός Σύνδεσμος

Πρόκειται μία μια οργάνωση κατώτερων αξιωματικών.

Ιδρύθηκε το Μάιο του 1909. Αργότερα, τον Ιούλιο του 1909, εξέλεξε αρχηγό το

συνταγματάρχη Νικ. Ζορμπά.

Το κίνημα εκδηλώθηκε στο Γουδί στις 15 Αυγούστου 1909

Αφορμή υπήρξε η απόφαση της κυβέρνησης να συλλάβει την ηγεσία του Συνδέσμου.

Η νέα κυβέρνηση (Κ. Μαυρομιχάλη) έκανε δεκτά τα αιτήματα του Συνδέσμου, που

συνοψίζονταν στο σύνθημα « Ανόρθωσις»,

Αυτά ήταν :

v     η αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων, με απομάκρυνση των πριγκίπων και βαθμολογική εξέλιξη των αξιωματικών.

v     η προώθηση μεταρρυθμίσεων στην οικονομία, τη δικαιοσύνη, την εκπαίδευση, τη διοίκηση του κράτους, την εκκλησία,

-Οι επαγγελματικές οργανώσεις - εκτός των ιατρών και των δικηγόρων - στηρίζουν το κίνημα με συλλαλητήριο στις 14 Σεπτεμβρίου 1909.

-Εκδηλώνεται η ανησυχία των ευρωπαϊκών Δυνάμεων,

-Αρχικά προωθεί την υλοποίηση του προγράμματος του μέσω της νέας κυβέρνησης

Μαυρομιχάλη.

-Μετά την αποτυχία της προσπάθειας, προχωρεί στην πρόσκληση του Ελ. Βενιζέλου, για να αναλάβει τα πολιτικά ηνία της χώρας.

ΕΝΟΤΗΤΑ  28  

Βενιζέλος : ιδρύει το κόμμα Φιλελευθέρων και κερδίζει τις εκλογές του 1910.

Προτεραιότητες Βενιζέλου :

v     συμβιβασμός με βασιλιά,

v     μέτρα υπέρ των ασθενέστερων,

v     ανασυγκρότηση της χώρας,

v     προετοιμασία στρατού για τις επερχόμενες εξελίξεις

Ψηφίζεται αναθεωρημένο σύνταγμα του 1911 :

v     Προστατεύει ατομικές ελευθερίες

v     Προβλέπει τις απαλλοτριώσεις γης για διανομή στους ακτήμονες

v     Μονιμότητα δημοσίων υπαλλήλων

v     Απαγόρευση σε στρατιωτικούς και δημ υπαλλήλους να εκλέγονται βουλευτές

v     Υποχρεωτική δωρεάν εκπαίδευση

Σημαντική η συμβολή της κοινοβουλευτικής ομάδας των Κοινωνιολόγων με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου

Αναδιοργάνωση στρατού / αρχιστράτηγος : ο διάδοχος Κωνσταντίνος