Παρασκευή, 14 Μαΐου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 44



Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά το Μεσοπόλεμο

Η αποκατάσταση των προσφύγων:
·        Η στέγαση και η επαγγελματική αποκατάσταση των προσφύγων ήταν ένα άμεσο ζήτημα που είχε να αντιμετωπίσει η ελληνική κοινωνία του Μεσοπολέμου. 
·        Η Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ) βοήθησε την Ελλάδα να συνάψει δάνειο και ίδρυσε την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ).
·        Η ΕΑΠ ήταν ένας αυτόνομος οργανισμός που λειτούργησε, σε συνεργασία με το ελληνικό κράτος, από το 1923 έως το 1930. Ασχολήθηκε κυρίως με την αποκατάσταση των προσφύγων στην ύπαιθρο.
·        Την αποκατάσταση των προσφύγων στις πόλεις ανέλαβε κυρίως το ελληνικό κράτος που δημιούργησε προσφυγικούς συνοικισμούς ενώ οι ευκατάστατοι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν σε περιοχές που επέλεξαν οι ίδιοι. 
Η αντιπαλότητα ανάμεσα στους γηγενείς Έλληνες και στους πρόσφυγες: 
·        Οι πρόσφυγες αντιμετωπίστηκαν αρνητικά από τους γηγενείς, γιατί:
Ø      αποκαταστάθηκαν σε γη που οι ντόπιοι θεωρούσαν δική τους,
Ø      εργάζονταν με χαμηλά μεροκάματα προκαλώντας πτώση των αμοιβών,
Ø      ήταν στην πλειονότητά τους βενιζελικοί και αυτό τους έκανε ανεπιθύμητους στην αντιβενιζελική Παλαιά Ελλάδα,
Ø      είχαν πρωτάκουστα ονόματα, έτρωγαν άγνωστα φαγητά και οι γυναίκες τους εργάζονταν σε ξένες δουλειές. 
·        Για πολλά χρόνια ο όρος «πρόσφυγας» είχε υποτιμητική σημασία.

Οι συνέπειες για την Ελλάδα από την άφιξη των προσφύγων:
·        Σε πολιτικό επίπεδο
Ø      Εγκαταλείφθηκε η Μεγάλη Ιδέα, καθώς η πλειονότητα των Ελλήνων συγκεντρώθηκε μέσα στα όρια του ελληνικού κράτους.
Ø      Με την εγκατάσταση των προσφύγων στη Μακεδονία και τη Θράκη ενισχύθηκε η εθνική ομοιογένεια.
Ø      Οι περισσότεροι πρόσφυγες ήταν βενιζελικοί, ενώ αργότερα πολλοί έγιναν κομμουνιστές και σοσιαλιστές και πρωτοστάτησαν στους κοινωνικούς αγώνες.
·        Σε οικονομικό επίπεδο
Ø      Ενισχύθηκε η αγροτική οικονομία.
Ø      Τονώθηκε το εμπόριο και η βιομηχανία.
·        Σε κοινωνικό επίπεδο
Ø      Οι πρόσφυγες έφεραν στην Ελλάδα τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής τους, το ρεμπέτικο τραγούδι και τη μαγειρική τους.
Ø      Με την έξοδο πολλών γυναικών προσφύγων αλλά και γηγενών στην εργασία άρχισε να αμφισβητείται η αντίληψη ότι η γυναίκα είναι υποχείριο του άνδρα.
·        Σε πολιτισμικό επίπεδο
Ø      Οι πρόσφυγες ανανέωσαν τα ελληνικά γράμματα και τις τέχνες.

Δευτέρα, 10 Μαΐου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 39



Εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία μετά το Μικρασιατικό πόλεμο

Ελλάδα : το κίνημα του 1922
Εκδηλώνεται κίνημα του στρατού και του στόλου στη Χίο και τη Λέσβο,
με πρωταγωνιστές τους συνταγματάρχες Νικόλαο Πλαστήρα και Στυλιανό Γονατά.

Αιτήματα : παραίτηση βασιλιά , διάλυση βουλής, σχηματισμός νέας κυβέρνησης αποδεκτής από την Αντάντ, ενίσχυση του θρακικού μετώπου.
Έγινε απόβαση  12.000 στρατιωτών και αξιωματικών στο Λαύριο και πορεία προς Αθήνα.
Ο Κων/νος παραιτήθηκε και στο θρόνο του ανέβηκε ο Γεώργιος Β' ,
Έγινε εγκατάσταση επαναστατικής κυβέρνησης,

Η ελληνική κυβέρνηση αναγκάστηκε να υπογράψει την ανακωχή των Μουδανιών (Οκτώβριος του 1922).
Όροι της ανακωχής :
- Η ανατολική Θράκη ενσωματώθηκε στην Τουρκία.
- Ο ελληνικός στρατός αποχώρησε.

Κύμα προσφύγων μετακινήθηκε προς την Ελλάδα.
Το Νοέμβριο του 1922, καταδικάζονται σε θάνατο (δίκη των εξ) και εκτελούνται οι έξι ως υπεύθυνοι της Μικρασιατικής τραγωδίας,

Η συνθήκη της Λοζάνης (1923)
Εκπρόσωπος Ελλάδας : Ελευθέριος Βενιζέλος.

Όροι της συνθήκης
Η Τουρκία γίνεται κυρίαρχη της ανατολικής Θράκης και της Μικράς Ασίας (με την Ίμβρο και την Τένεδο). Οριστικά σύνορα μεταξύ Ελλάδας - Τουρκίας.
Εφαρμόζεται υποχρεωτική ανταλλαγή των ορθόδοξων χριστιανών της Τουρκίας με τους μουσουλμάνους της Ελλάδας. Εξαιρέθηκαν οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης (και το Πατριαρχείο), της Ίμβρου και της Τενέδου καθώς και οι μουσουλμάνοι της δυτικής Θράκης.

Κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις  στην Ελλάδα
  • Η κατάσταση στην Ελλάδα είναι τραγική στην οικονομία, στο προσφυγικό, πτώση μισθών,
  • Το έργο της επαναστατικής κυβέρνησης :
Ø      απαλλοτρίωση και διανομή γαιών σε πρόσφυγες και ακτήμονες γηγενείς,
Ø      υιοθέτηση του γρηγοριανού ημερολογίου (νέο ημερολόγιο),
  • Τον Οκτώβριο του 1923, η εξουσία παραδίδεται σε πολιτικούς.
  • Στις εκλογές του Δεκεμβρίου τα φιλοβασιλικά κόμματα απέχουν, στη Βουλή εκπροσωπούνται το κόμμα των Φιλελευθέρων και η Δημοκρατική Ένωση (Αλ. Παπαναστασίου)
  • Ο Γεώργιος Β' φεύγει στο εξωτερικό, Αντιβασιλέας ορίζεται οΠ. Κουντουριώτης.

Κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Τουρκία
  • Ο Μουσταφά Κεμάλ ανατρέπει το σουλτανικό καθεστώς και γίνεται πρόεδρος της Τουρκικής δημοκρατίας.
  • Το κράτος της Τουρκίας αποκτά κοσμικό - λαϊκό χαρακτήρα.
  • Ο Κεμάλ εκσυγχρονίζει το κράτος με μεταρρυθμίσεις ριζοσπαστικές :
- αντικατάσταση του οθωμανικού αλφαβήτου με το λατινικό,
- κατάργηση πολυγαμίας,
- δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες,
- απαγόρευση φεσιού και φερετζέ,
- χρήση οικογενειακών επιθέτων,
- οργάνωση συστήματος υγείας και εκπαίδευσης.

Πέμπτη, 22 Απριλίου 2021

Άσκηση για μετά το Πάσχα

 

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό βιβλίο του Θανάση Βαλτινού, Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο δεύτερο, Βαλκανικοί – ’22

               

                «Υπήρχε επίσης πρόβλημα διατροφής. Το μεσημέρι μακαρόνια χοντρά, το βράδυ ψιλά. Ψιλά! Χοντρά! φώναζαν οι φαντάροι, αναλόγως. Λοιδορώντας. Είναι χαρακτηριστικό ότι ορισμένοι εξ αυτών έπαθαν ημεραλωπία. Όσο φώταγε, έβλεπαν. Μετά «κούπα». Από έλλειψη βιταμίνης Α. Γενικώς είχαμε έλλειψη βιταμινών. Συνιστούσα στους στρατιώτες να μαζεύουν άγρια χόρτα και να τα βράζουν.

                Ο εφοδιασμός από το ’21 ήδη, από τον μεγάλο ελιγμό της Αρμυράς Ερήμου, χώλαινε τρομερά. Είχαν επιμηκυνθεί οι γραμμές. Το τρένο έκανε να φτάσει από τη Σμύρνη στο Εσκί Σεχίρ δύο ημέρες. Ήταν ζήτημα ασφαλείας. Έκαναν επιδρομές οι Τσέτες και χάλαγαν τα πάντα. Γκρέμιζαν μικρογέφυρες, ξήλωναν ράγες. Τα πάντα. Βεβαίως στα επίκαιρα σημεία ήσαν εγκατεστημένα φυλάκια. Φυλάκια, φυλάκια. Το Σύνταγμα Σιδηροδρόμων αριθμούσε 35.000 άντρες. Για να ελέγχουν τις γραμμές. Παρ’ όλα αυτά, μεγάλη δυσκολία. Μικρές ταχύτητες, κίνηση μόνο την ημέρα. Με τα μεταγωγικά το ίδιο. Λειτουργούσε υπηρεσία περιθάλψεως μεταγωγικών. Χάλαγαν τα σάγματα, δεν μπορούσαν να τα ξαναφτιάξουν σωστά. Και τα ζώα πληγιάζονταν. Δεν ήταν ένα δύο. Ήταν χιλιάδες. Ο στρατός μας χρησιμοποιούσε μουλάρια. Και καμήλες επιχώριες. Τα άλογα ήσαν για τις μάχιμες μονάδες.    

                Τετρακόσια πενήντα χιλιόμετρα Σμύρνη – Αφιόν. Και άλλα καμιά εκατοστή έως Δορύλαιον. Εξακόσια χιλιόμετρα, δύο ημέρες με το τρένο.

 Άσκηση: Να καταγράψετε, με βάση το παραπάνω κείμενο, τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε ο ελληνικός στρατός κατά την προέλασή του προς την Άγκυρα.

Κυριακή, 18 Απριλίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 38




Ο Μικρασιατικός πόλεμος (1919 - 1922 )

Η ελληνική διοίκηση της Μικράς Ασίας
  • Ο Βενιζέλος αποστέλλει ύπατο αρμοστή στη Μικρά Ασία τον έμπειρο στη διοίκηση, νομομαθή Αριστείδη Στεργιάδη. Εντολή προς αυτόν : ισοτιμία απέναντι σε όλους τους κατοίκους.
  • Στην πολιτική του Στεργιάδη αντιτάχθηκαν : η στρατιωτική ηγεσία, ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος και εύποροι Έλληνες.
  • Η διοίκηση Στεργιάδη επιτέλεσε έργο στην εκπαίδευση, στην υγεία, στην οικονομία και στο προσφυγικό.

Οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού έως το καλοκαίρι του 1920

  • Ο ελληνικός στρατός, με άδεια των συμμάχων, επεκτάθηκε σε βάθος 100 - 150 χλμ. Κατέλαβε και την Αν. Θράκη.
  • Οι κεμαλικοί απορρίπτουν τη συνθήκη.

Μετά τη συνθήκη των Σεβρών
  • Ο Βενιζέλος δέχεται δολοφονική επίθεση στο Παρίσι από φιλοβασιλικούς (1920).
  • Εκδικούμενοι οι βενιζελικοί δολοφονούν τον Ίωνα Δραγούμη.
  • Επιστρέφοντας ο Βενιζέλος ελαφρά τραυματισμένος στην Ελλάδα, προκηρύσσει εκλογές.
  • Οι εκλογές διενεργούνται το Νοέμβριο του 1920.
  • Κύριοι εκλογικοί αντίπαλοι : το κόμμα των Φιλελευθέρων και η αντιβενιζελική συμμαχία με ηγέτη το Δημήτριο Γούναρη, η οποία επικράτησε στις εκλογές με σύνθημα τον τερματισμό του πολέμου.
  • Ο Βενιζέλος αποχωρεί στη Γαλλία,
  • Λόγοι της αποτυχίας του Βενιζέλου :
Ø      Κόπωση από τους συνεχείς πολέμους (Βαλκανικοί, Α' Παγκόσμιος, Μικρασιατικός)
Ø      Υποσχέσεις των αντιβενιζελικών για τερματισμό του πολέμου
  • Ο Αλέξανδρος, που εκτελεί χρέη βασιλιά, πεθαίνει αιφνίδια.
  • Διενεργείται δημοψήφισμα σχετικά με την επάνοδο ή όχι του πρώην βασιλιά Κωνσταντίνου.
  • Ως αποτέλεσμα  - προϊόν και νοθείας - το Δεκέμβριο του 1920 ο Κωνσταντίνος επιστρέφει στην Ελλάδα,
  • Η επιστροφή του βασιλιά, ανεπιθύμητου στις Δυνάμεις, συντελεί (προσχηματικά) στην αναθεώρηση της στάσης τους απέναντι στην Ελλάδα.
  • Αντίθετα, ο Κεμάλ ενισχύει τη θέση του με την υπογραφή συμφωνιών με τη Σοβιετική Ένωση, τη Γαλλία και την Ιταλία, το Μάρτιο του 1921 .
  • Γάλλοι και Ιταλοί αποχωρούν από τη Μικρά Ασία έναντι ανταλλαγμάτων.
  • Την Ελλάδα στηρίζει μόνο η αγγλική διπλωματία.
  • Η νέα κυβέρνηση συνεχίζει τον πόλεμο, ο στρατός φτάνει έως έξω από την Άγκυρα (καλοκαίρι 1921).
  • Στη γραμμή Αφιόν Καραχισάρ - Κιουτάχειας - Εσκί Σεχίρ παραμένει καθηλωμένος για ένα χρόνο.
  • Στο εσωτερικό της Ελλάδας τα οικονομικά προβλήματα οξύνονται.
  • Το Μάρτιο του 1922, ο Παπαναστασίου και οι συνεργάτες του δημοσιεύουν το ««Δημοκρατικό Μανιφέστο», στο οποίο καταλογίζουν βαρύτατες ευθύνες στο βασιλιά,
  • Στις 13 Αυγούστου 1922 αρχίζει η τουρκική αντεπίθεση. Η ελληνική άμυνα καταρρέει και ο στρατός υποχωρεί, παρασύροντας και πλήθη προσφύγων.
  • Στις 27 Αυγούστου 1922, οι κεμαλικοί μπαίνουν στη Σμύρνη, την πυρπολούν, Έλληνες και Αρμένιοι σφάζονται, όσοι σώθηκαν έγιναν πρόσφυγες.

Τετάρτη, 14 Απριλίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 36




 Ο ελληνισμός  της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου

Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας

ü      Έλληνες διάφορων περιοχών μεταναστεύουν στη Μικρά Ασία, στα μέσα του 19ου αιώνα.
ü      Στην πόλη της Σμύρνης οι Έλληνες αποτελούσαν την πλειονότητα (40Ο.0Ο0 περίπου),
ü      Κυριότερη ενασχόληση των Ελλήνων ήταν το εμπόριο.
ü      Η Σμύρνη ήταν κέντρο :
  • Οικονομικό ( εμπορικοί οίκοι, τράπεζες, ναυτιλιακές επιχειρήσεις ),
  • εκπαιδευτικό ( Ευαγγελική Σχολή, Ομήρειο, Κεντρικό Παρθεναγωγείο ),
  • πολιτιστικό ( τυπογραφεία )

Ο ελληνισμός του Πόντου

  • Ο ελληνισμός του Πόντου ήταν οργανωμένος σε ελληνορθόδοξες κοινότητες.
  • Μεγάλα εμπορικά κέντρα ήταν η Τραπεζούντα, η Κερασούντα και η Σαμψούντα.
  • Ονομαστό εκπαιδευτήριο υπήρξε το Φροντιστήριον της Τραπεζούντας.

Οι διωγμοί του μικρασιατικού ελληνισμού

  • Η επανάσταση των Νεοτούρκων (1908), φέρει την επιδείνωση της κατάστασης του μικρασιατικού ελληνισμού.
  • Τα γερμανικά συμφέροντα εκτόπισαν Έλληνες, Αρμένιους, Εβραίους.
  • Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους και τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, περίπου 150.000 Έλληνες εκτοπίζονται στην Ανατολία.
  • Στα τάγματα εργασίας οδηγούνταν άντρες άνω των 45 ετών.
  • Εξοντώθηκαν τότε συνολικά 250.000 Έλληνες.
  • Στο τέλος του Α παγκόσμιου πολέμου εκδηλώθηκε αυτονομιστική κίνηση των Ελλήνων στον Πόντο και ιδρύθηκε ομόσπονδο ποντοαρμενικό κράτος με τη Συνθήκη των Σεβρών.

ΕΝΟΤΗΤΑ 34



ΕΝΟΤΗΤΑ  34


Η λήξη του Α' Παγκόσμιου πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις

Το συνέδριο του Παρισιού

Στο συνέδριο της Ειρήνης, στο Παρίσι (1919 - 1920), με το οποίο έκλεισε η
αυλαία του Α' Παγκόσμιου πολέμου, επιβλήθηκαν βαρείς όροι (αποζημιώσεις
και απώλεια εδαφών) από τους νικητές στους ηττημένους.

Ζητούμενο ήταν:
  • η ταπείνωση της Γερμανίας,
  • ο περιορισμός της ισχύος και της επιρροής της κομμουνιστικής Σοβιετικής Ένωσης,
  • η κατ' επιλογήν εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης (πρόεδρος ΗΠΑ ,Ουίλσον).

Με κάθε ηττημένη χώρα υπογράφηκε χωριστή συνθήκη ειρήνης.

v  Η συνθήκη των Βερσαλιών με τη Γερμανία. ( Η Γερμανία έχασε εδάφη,
πλήρωσε αποζημιώσεις και αφοπλίστηκε. )

v  Η συνθήκη του Αγίου Γερμανού με την Αυστρία. (Η Αυστρία αναγνώρισε
ως ανεξάρτητες την Ουγγαρία, την Τσεχοσλοβακία, τη Γιουγκοσλαβία και την
Πολωνία. )

v  Η συνθήκη του Τριανόν με την Ουγγαρία, ( Η Ουγγαρία παραχωρούσε
εδάφη στην Τσεχοσλοβακία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Ρουμανία.)

 Την Ελλάδα ενδιαφέρουν οι εξής συνθήκες:

v  Η συνθήκη του Νεϊγύ με τη Βουλγαρία.
 ( Η Βουλγαρία έχασε εδάφη προς όφελος της Ελλάδας, της Ρουμανίας και της Σερβίας,)
               Η Ελλάδα πήρε Α. Μακεδονία, Δ.Θράκη. Έγινε ανταλλαγή πληθυσμών

v  Η συνθήκη των Σεβρών με την οθωμανική Αυτοκρατορία.
28/7/1920
Παλαιστίνη, Μεσοποταμία, Ιορδανία στη Βρετανία
Συρία, Λίβανος στη Γαλλία
Κουρδιστάν, Αρμενία  = θα γίνονταν ανεξάρτητα
Ίμβρος , Τένεδος, Αν. Θράκη στην Ελλάδα
Αναγνώριση κυριαρχίας Ελλάδας στα νησιά Β.Α. Αιγαίου
Παραχώρηση Δωδεκανήσων (εκτός Ρόδου) στην Ελλάδα (δεν πραγματοποιήθηκε τελικά)
Παραχώρηση περιοχής Σμύρνης για 5 χρόνια. Οι κάτοικοι θα αποφάσιζαν με δημοψήφισμα για το μέλλον τους.
Τα στενά υπό διεθνή έλεγχο
(Δημιουργούσε την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών.)

v  Ιδρύθηκε επίσης η Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ), διεθνής οργανισμός,
πρόδρομος του σημερινού ΟΗΕ, με την ελπίδα να διασφαλιστεί η μελλοντική
ειρήνη. Απέτυχε γιατί το δικαίωμα του βέτο εμπόδιζε τη λήψη αποφάσεων, κάθε κράτος εφάρμοζε προαιρετικά τις αποφάσεις της και , τέλος, δεν απέτρεψε τον Β παγκόσμιο πόλεμο.


Δευτέρα, 29 Μαρτίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 33




                                               Η Ρωσική επανάσταση
Η κρίση του τσαρικού καθεστώτος
      Τα κοινωνικά δεδομένα:
·         Το 85% του πληθυσμού της Ρωσίας ήταν αγρότες. Αίτημα για αναδασμό.
·         Οι εργάτες ζούσαν άθλια.
·         Συχνές εξεγέρσεις.
Η επανάσταση του 1905: μετά την ήττα στο Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο
Σήμανε την εισαγωγή της συνταγματικής μοναρχίας στη Ρωσία.
Συνέπειες της  συμμετοχής  της Ρωσίας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο:
·         Η επιστράτευση εκατομμυρίων Ρώσων παρέλυσε την οικονομία.
·         Οι συνθήκες ζωής για τις ασθενέστερες τάξεις έγιναν τραγικές.
·         Ο ρωσικός στρατός αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.
Η αστική επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917
·         Το Φεβρουάριο του 1917 ξέσπασε νέα επανάσταση.
·         Τη διακυβέρνηση του κράτους ανέλαβε προσωρινή κυβέρνηση μετριοπαθών φιλελεύθερων αστών, η οποία:
Ø      αναγνώρισε κάποια ατομικά δικαιώματα,
Ø      νομιμοποίησε τα σοβιέτ,
Ø      προετοίμασε συνέλευση για την κατάρτιση συντάγματος.
Ø      Αρνήθηκε έξοδο από πόλεμο και αναδασμό
·         Την εξουσία στην Πετρούπολη, στη Μόσχα και σε άλλες πόλεις ανέλαβαν τα σοβιέτ, συμβούλια εργατών και στρατιωτών.
·         Ο τσάρος παραιτήθηκε το Μάρτιο 1917.
Η σοσιαλιστική Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917
      Η εκδήλωση της επανάστασης:
·         Οι μπολσεβίκοι - Ρώσοι κομμουνιστές με ηγέτη τον Λένιν - ζητούσαν:
Ø      να καταργηθεί η φιλελεύθερη προσωρινή κυβέρνηση,
Ø      να περάσει η εξουσία στα σοβιέτ,
Ø      να μοιραστεί η γη στους αγρότες,
Ø      να αποσυρθεί η Ρωσία από τον πόλεμο.
·         Από το Μάιο του 1917 οι μπολσεβίκοι κυριάρχησαν στα σοβιέτ.
·         Τον Οκτώβριο του 1917 εκδήλωσαν την Οκτωβριανή Επανάσταση.
Τα μέτρα των μπολσεβίκων:
·         Έθεσαν υπό τον έλεγχό της όλες τις μεγάλες οικονομικές μονάδες.
·         Παραχώρησαν τη διοίκηση των εργοστασίων στα σοβιέτ των εργατών και των μεγάλων αγροκτημάτων στα σοβιέτ των αγροτών.
·         Αναγνώρισαν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στις εθνικές μειονότητες.
Η στάση των μπολσεβίκων απέναντι στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο:
·         Αποφάσισαν την αποχώρηση της Ρωσίας από τον πόλεμο, γιατί:
Ø      εκτιμούσαν ότι ο πόλεμος ήταν ιμπεριαλιστικός,
Ø      έπρεπε όλες οι δυνάμεις να διατεθούν για την ανασυγκρότησή της.
·         Αποχώρησαν με τη συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ (3 Μαρτίου 1918).
Ο εμφύλιος πόλεμος και η ξένη επέμβαση
Ανάμεσα στους υποστηρικτές της επανάστασης και τους οπαδούς του τσάρου, στους οποίους συμπαραστάθηκε η Αντάντ, ξέσπασε εμφύλιος που έληξε το 1921 με επικράτηση των μπολσεβίκων.
Η ίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης
Το 1918 το κράτος πήρε τη μορφή ομοσπονδίας, που ονομάστηκε Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) ή Σοβιετική Ένωση.
Η επίδραση της Οκτωβριανής επανάστασης στην Ευρώπη
·         Ενισχύθηκε η κοινωνική και πολιτική ένταση σε πολλές χώρες της Ευρώπης και κυρίως στις ηττημένες του πολέμου.
·         Το 1919 ιδρύθηκε στη Μόσχα η Γ΄ Διεθνής ή Κομμουνιστική Διεθνής ή Κομιντέρν, διεθνής οργάνωση στην οποία εντάχθηκαν όλα τα κομμουνιστικά κόμματα με σκοπό το συντονισμό της δράσης τους.
·         Στη Γερμανία οι εξεγέρσεις του 1918-1919 οδήγησαν στην κατάργηση της μοναρχίας, ενώ η επανάσταση των ριζοσπαστών σοσιαλιστών (Σπαρτακιστές) τον Οκτώβριο του 1918 απέτυχε.
·         Στην Ουγγαρία εκδηλώθηκε αποτυχημένη επανάσταση το 1919.
·         Στις νικήτριες χώρες (Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) εκδηλώθηκαν μεγάλες απεργίες και άρχισαν να δημιουργούνται τα πρώτα κομμουνιστικά κόμματα.
·         Στην Ελλάδα, το 1918, ιδρύθηκε το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (ΣΕΚΕ) που μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ).

Τρίτη, 23 Μαρτίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 32




Η Ελλάδα στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο - Ο Εθνικός διχασμός

Η θέση του Βενιζέλου
  • Η Ελλάδα έπρεπε να συμμαχήσει με την Αντάντ,
  • Προέβλεπε ότι η Αντάντ θα είναι η νικήτρια του πολέμου και έτσι :
ü      θα διαφύλασσε τις κατακτήσεις των βαλκανικών πολέμων,
ü      θα ενσωμάτωνε και άλλα οθωμανικά εδάφη.
  • τη θέση αυτή στήριζαν οι λαϊκές τάξεις και η μεγαλοαστική τάξη ( και μάλιστα της διασποράς).

Η θέση του Κωνσταντίνου
  • Η Ελλάδα έπρεπε να μείνει ουδέτερη (σuμβιβαστικήθέση), επειδή δεv μπoρoύσε vα ενταχθεί με τις Κεντρικές Δυνάμεις (πραγματική επιθυμία).
  • Η στάση του εξυπηρετούσε τη Γερμανία.
  • Η θέση αυτή είχε απήχηση στα μικροαστικά στρώματα (φοβούνταν το εξωελλαδικό ελληνικό κεφάλαιο) και στους πολεμιστές των Βαλκανικών πολέμων.

Η σύγκρουση Βενιζέλου - Κωνσταντίνου
  • Η άρνηση του Κωvσταντίvoυ vα συvταχθεί πoλεμικά με την Αvτάvτ υπoχρέωσε τo Βεvιζέλo σε δύo παραιτήσεις (1915).
  • Ορίζεται νέα κυβέρνηση πιστή στο βασιλιά,

Η εμπλοκή τπς Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο
  • Τον Οκτώβριο του 1915, η Αντάντ αποβιβάζει στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη.
  • Η Σερβία, σύμμαχος της Αντάντ, ηττάται από τη Βουλγαρία, σύμμαχο των Γερμανών.
  • Το Μάιο του 1913, γερμανοβουλγαρικά στρατεύματα εισβάλλουν στην ανατολική Μακεδονία. Ο ελληνικός στρατός αδρανεί ως «ουδέτερος»-
  • Το Δ' Σώμα Στρατού αιχμαλωτίζεται και μεταφέρεται στη Γερμανία.

Οι Επίστρατοι και το κίνημα της Εθνικής Άμυνας

  • Η Αντάντ ζητάει αφοπλισμό τωγ ελληνικών ενόπλων δυνάμεων,
  • Ο βασιλιάς υποχωρεί, αλλά οργανώνει τους απολυόμενους σε φιλοβασιλικούς συνδέσμους, που φτάνουν τα 200.000 μέλη. Αυτοί είναι οι Επίστρατοι.
  • Παράλληλα, οι βενιζελικοί συγκροτούν την Εθνική Άμυνα και τον Αύγουστο  του 1916 πραγματοποιούν κίνημα στη Θεσσαλονίκη με στόχο να συνταχθεί η Ελλάδα με την Αντάντ,

Η Προσωρινή Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης
Ο Βενιζέλος εγκαθιστά προσωριvή Kυβέρvηση και διατάσσει επιστράτευση.

Ο Εθνικός Διχασμός
Δημιουργούνται δύο κέντρα εξουσίας.
Η μισή Ελλάδα («κράτος της Θεσσαλονίκης») πολεμάει στο πλευρό της Αντάντ και η άλλη μισή («κράτος των Αθηνών»») απέχει από τον πόλεμο.
Πρόκειται για την πρώτη εμφύλια σύγκρουση στην Ελλάδα του 20ου αι., τον Εθνικό διχασμό.

Η δυναμική επέμβαση της Αντάντ και η έξωση του Κων/νου

  • Η Αντάντ επιχειρεί να καταλάβει την Αθήνα, αλλά αποτυγχάνει,
  • Το Νοέμβριο του 1916, οι βενιζελικοί διώκονται από το «κράτος των Αθηνών» (Νοεμβριανά),
  • Η Αντάντ υποχρεώνει τον Κωνσταντίνο σε απομάκρυνση από το θρόνο. Αυτός εγκαταλείπει την Ελλάδα και αφήνει στη θέση του το γιο του, Αλέξανδρο.

Η ανάληψη της εξουσίας από το Βενιζέλο
  • Ο Βεvιζέλoς σχηματίζει πλέον ενιαία κυβέρνηση στην Αθήvα και κηρύσσει τoν  πόλεμo στις Kεvτρικές δυνάμεις
  • Επαναφέρεται σε λειτουργία η Βουλή του 1915, που το βίο της διέκοψε βίαια ο Κωνσταντίνος (Βουλή των Λαζάρων).
  • Φιλοβασιλικοί και σφοδροί πολέμιοι του Βενιζέλου (στρατιωτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι) διώκονται και εξορίζονται.

Τρίτη, 16 Μαρτίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 31




Τα αίτια,  η έκρηξη και τα μέτωπα του Α 'Παγκοσμίου πολέμου

Τα αίτια
  • Ο ιμπεριαλισμός των βιομηχανικών κρατών σε βάρος των άλλων
  • Ο εθνικισμός, δηλαδή ο αλαζονικός πατριωτισμός
  • Ο μιλιταρισμός, δηλαδή η υπερτίμηση των στρατιωτικών αρετών

Τα αντίπαλα στρατόπεδα
  • Η Αντάντ ή Εγκάρδια Συνεννόηση (Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία αποτελούν τον πυρήνα της συμμαχίας).
  • Οι Κεντρικές Δυνάμεις ή Τριπλή Συμμαχία (Γερμανία, Αυστροουγγαρία και Ιταλία αρχικά).
  • Διάφορες άλλες χώρες ενεπλάκησαν στον πόλεμο, τόσο από τα Βαλκάνια (η οθωμανική αυτοκρατορία και η Βουλγαρία με τις Κεντρικές Δυνάμεις, η Σερβία και η Ελλάδα με την Αντάντ) όσο και από αλλού,

Η αφορμή
Αφορμή για το ξέσπασμα του πολέμου (Ιούλιος 1914) έδωσε η δολοφονία του διαδόχου του αυστριακού θρόνου, Φραγκίσκου Φερδινάνδου, στο Σεράγεβο από ένα Σέρβο Εθνικιστή (Ιούνιος 1914).
Τα κύρια μέτωπα
  • Το δυτικό, στα γαλλογερμανικά σύνορα
  • Το ανατολικό, στην ανατολική Πρωσία
  • Το βαλκανικό, στη Μακεδονία
Συμμαχίες και ανακατατάξεις 
  • Οι στρατιωτικές εξελίξεις ήταν αμφίρροπες
  • Το 19Ι5, η Βουλγαρία και η οθωμανική αυτοκρατορία συμμάχησαν με τις Κεντρικές Δυνάμεις.
  • Αντίθετα, η Ιταλία άλλαξε στρατόπεδο, συμμαχώντας με τις χώρες της Αντάντ" που της υποσχέθηκαν τη Μ. Ασία
  • Οι συγκρούσεις δεν μπορούσαν να αναδείξουν καθαρά το νικητή (πόλεμος χαρακωμάτων και χημικών αερίων)
Το 1917:
Στη Γαλλία
Αναπτύχθηκε έντονο αντιπολεμικό κίνημα που εκδηλώθηκε με ανταρσίες
Αυτές αντιμετωπίστηκαν με εκτελέσεις δεκάδων στρατιωτικών.
Στη Ρωσία
Η κρίση του πολέμου όξυνε την κοινωνική δυσαρέσκεια κατά του τσαρικού καθεστώτος.
Ως αποτέλεσμα, ενισχύθηκαν οι κομμουνιστές και αυτό διευκόλυνε την επικράτηση τους κατά την Οκτωβριανή επανάσταση του 1917.
Η σοσιαλιστική πλέον Ρωσία αποσύρθηκε από τον πόλεμο, συνάπτοντας ειρήνη με τη
Γερμανία (συνθήκη του Μπρεστ - Λιτόφσκ).
Οι ΗΠΑ
Τον Απρίλιο του 1917 οι ΗΠΑ συμμάχησαν με την Αντάντ, επηρεάζοντας καταλυτικά την τελική έκβαση.
Η Ελλάδα
Τον Ιούνιο του 1917 η Ελλάδα εισέρχεται επίσημα στον πόλεμο, στο πλευρό της Αντάντ

Τελικά, το 1918, οι Κεντρικές Δυνάμεις αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν
Οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και οι υλικές καταστροφές υπήρξαν τεράστιες
Η Ευρώπη εξαντλήθηκε. 8,000,000 νεκροί, 20,000,000 τραυματίες

Πέμπτη, 11 Μαρτίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 30



Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια  αμέσως μετά τους Βαλκανικούς πολέμους

Οι βαλκανικοί πόλεμοι τελείωσαν με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου (28 Ιουλίου 1913).
Το περιεχόμενο της συνθήκης του Βουκουρεστίου:
·    Η Ελλάδα εξασφάλισε:
Ø το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας,
Ø  τη νότια Ήπειρο,                                              Τα εδάφη αυτά ονομάστηκαν 
Ø  σημαντικά νησιά στο Β.  και Α. Αιγαίο,                       Νέες Χώρες
Ø  την Κρήτη.
·      Η Σερβία κέρδισε ένα σημαντικό τμήμα της Β. Μακεδονίας.
·         Η Βουλγαρία πήρε το μεγαλύτερο μέρος της Δ. Θράκης.
·         Η Οθωμανική αυτοκρατορία ανέκτησε την Α. Θράκη.
·         Τα Δωδεκάνησα παρέμειναν υπό ιταλικό έλεγχο.
·         Η Β. Ήπειρος, περιοχή με σημαντική παρουσία ελληνικών πληθυσμών, παραχωρήθηκε στην Αλβανία με το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας.

Ta αποτελέσματα των βαλκανικών πολέμων για την Ελλάδα:
·         Διπλασίασε σχεδόν τα εδάφη της και τον πληθυσμό της.
·         Δημιουργήθηκαν θετικές προοπτικές, καθώς προστέθηκαν πόλεις που ήταν ακμαία οικονομικά κέντρα (Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Καβάλα, Μυτιλήνη, Χίος, Ηράκλειο της Κρήτης).
·         Προέκυψε το πρόβλημα της αφομοίωσης των Νέων Χωρών με την ισχυρή παρουσία μουσουλμανικών και σλαβικών πληθυσμών.
·         Στον πολιτικό τομέα συνεχίστηκαν οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ξεκινήσει πριν από το 1912 από τις κυβερνήσεις Βενιζέλου:
Ø  αναγνώριση εργατικών σωματείων,
Ø  ασφάλιση των εργαζομένων και καθιέρωση της οκτάωρης εργασίας,
Ø  ίδρυση αγροτικών συνεταιρισμών.                                             
·         Στην εξωτερική πολιτική παρέμεναν ανοιχτά σημαντικά εθνικά ζητήματα:
Ø  οι ελληνικές διεκδικήσεις στη Β. Ήπειρο,
Ø  η άρνηση του Σουλτάνου να δεχτεί την ελληνική κυριαρχία στα νησιά
                   του Β. και Α. Αιγαίου,
Ø  η ύπαρξη πυκνών ελληνικών πληθυσμών στη Θράκη και τη Μ. Ασία.


Πέμπτη, 4 Μαρτίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 29


ΕΝΟΤΗΤΑ 29

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι (1912 – 1913)
Τα αίτια
  • Η πολιτική των Νεοτούρκων να εκτουρκίσουν βίαια τους αλλοεθνείς πληθυσμούς.
  • Η ενσωμάτωση «« αλύτρωτων » εδαφών στον κορμό των βαλκανικών κρατών,
  • Η ανάμειξη των Δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο και ο μεταξύ τους ανταγωνισμός, όπως :

v     η οικονομική διείσδυση της Γερμανίας στην Οθωμανική αυτοκρατορία,
v     η προσάρτηση της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης από την Αυστρία το 1808,
v     η κατάληψη της Λιβύης και των Δωδεκανήσων από την Ιταλία το 1911- 1912,

Όλα αυτά έπλητταν τα συμφέροντα άλλων Δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία)

Προς τη σύγκρουση - οι βαλκανικές συμμαχίες
Ο Βενιζέλος υιοθετεί την τακτική της βαλκανικής συνεννόησης.
Υπογράφονται συνθήκες συμμαχίας ανάμεσα στη Βουλγαρία, την Ελλάδα, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία (άνοιξη του 1912),

Ο Α' Βαλκανικός πόλεμος (Οκτώβριος 1912 - Μάιος 1913)
Αφορμή υπήρξε η άρνηση του σουλτάνου να σεβαστεί την αυτονομία των εθνοτήτων και  να βελτιώσει τη θέση τους, όπως ζητούσαν οι Βαλκάνιοι σύμμαχοι.
Τα στρατιωτικά γεγονότα
Ο ελληνικός στρατός με αρχιστράτηγο τον διάδοχο Κων/νο προελαύνει στη Μακεδονία.
Ο σερβικός στρατός φτάνει μέχρι το Δυρράχιο.
Ο βουλγαρικός στρατός φτάνει έως την Κωνσταντινούπολη, καταλαμβάνει τη δυτική Θράκη, την ανατολική Μακεδονία και κατευθύνεται προς τη Θεσσαλονίκη.
Τότε, ο Βενιζέλος διατάζει τον αρχιστράτηγο Κων/νο να κατευθυνθεί γρήγορα παρά τις αντιρρήσεις του προς τη Θεσσαλονίκη. Η πόλη καταλαμβάνεται στις 26 Οκτωβρίου 1912.
Συνεχίζοντας τις επιτυχίες, ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει τα Ιωάννινα (12 Φεβρουαρίου 1912),
Παράλληλα, ο ελληνικός στόλος με επικεφαλής τον Παύλο Κουντουριώτη καταλαμβάνει τα νησιά του βόρειου και ανατολικού Αιγαίου (Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Τένεδος, Σάμος, Ικαρία).

Η συνθήκη του Λονδίνου (17 Μαϊου 1913)
Ο Α Βαλκανικός πόλεμος τερματίστηκε τυπικά με τη συνθήκη του Λονδίνου.
Όροι της συνθήκης :
v     Η οθωμανική αυτοκρατορία εγκαταλείπει όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά - βαλκανικά εδάφη της.
v     Οι Δυνάμεις αναλαμβάνουν να καθορίσουν το μέλλον των νησιών του βόρειου και ανατολικού Αιγαίου, της χερσονήσου του Αγίου Όρους καθώς και το καθεστώς της Αλβανίας.
v     Τα Δωδεκάνησα παραμένουν ιταλικά
Συνέπειες :  Η συνθήκη άφηνε εκκρεμότητες, κυρίως σχετικά με την Μακεδονία.

Η δολοφονία του βασιλιά Γεωργίου
Το Μάρτιο του 1913 δολoφovείται o βασιλιάς Γεώργιoς. H υπoψία στρέφεται στη Γερμαvία, καθώς επιθυμούσε το γερμανόφιλο διάδοχο Κωνσταντίνο ως βασιλιά, γεγονός που δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ.

Ο Β' Βαλκανικός πόλεμος (Ιούνιος - lούλιος 1913)
  • Ελλάδα και Σερβία συμμαχούν εναντίον της Βουλγαρίας που διεκδικεί εδάφη.
  • Ο βουλγαρικός στρατός επιτίθεται ταυτόχρονα κατά της Σερβίας και της Ελλάδας (Ιούνιος 1913).
  • Ο ελληνικός στρατός καταλαμβάνει την ανατολική Μακεδονία, τη δυτική Θράκη και φτάνει έως την Αλεξανδρούπολη.
  • Οι Σέρβοι σημειώνουν επιτυχίες στη δυτική Μακεδονία.
  • Οι Ρουμάνοι εισέβαλαν στη Βουλγαρία και φτάνουν κοντά στη Σόφια,
  • Οι Τούρκοι ανακαταλαμβάνουν την ανατολική Θράκη.

Τετάρτη, 24 Φεβρουαρίου 2021

ΕΝΟΤΗΤΑ 22



ΕΝΟΤΗΤΑ 22

19ος αι . τα Βαλκάνια αποτελούν πεδίο αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων,

1812- 1815: Οι Σέρβοι κερδίζουν την αυτονομία τους.
1821: Οι Έλληνες ίδρυσαν ανεξάρτητο κράτος.
1870 : Οι Βούλγαροι δημιούργησαν την ανεξάρτητη βουλγαρική Εξαρχία,
1875 - 1878 : Ξεσπούν επαναστάσεις στη Βοσνία, Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, οι Τούρκοι αντιδρούν με μαζικές σφαγές, η Ρωσία κήρυξε τον πόλεμο (1877).

1878 : Επαναστατούν οι ελληνικοί πληθυσμοί θεσσαλίας, Μακεδονίας, Ηπείρου, Κρήτης.
1878 : Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου : Δημιουργεί τη «Μεγάλη Βουλγαρία ».

1878 : Συνέδριο του Βερολίνου : Αγγλία - Γερμανία δεν αποδέχονται τη «Μεγάλη
Βουλγαρία», Αποφάσισαν :
1. για μια μικρότερη αυτόνομη Βουλγαρία και αυτόνομη Ανατολική Ρωμυλία.
2  Σερβία, Ρουμανία, Μαυροβούνιο κηρύχτηκαν ανεξάρτητες.
3  Βοσνία, Ερζεγοβίνη, ανατέθηκε η διοίκηση στην Αυστροουγγαρία.
4. η Κύπρος παραχωρήθηκε στην Αγγλία.

1881 : Η Θεσσαλία και η Άρτα ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα.
1885 : Οι Βούλγαροι προσάρτησαν την Ανατολική Ρωμυλία.

Μακεδονικό ζήτημα και μακεδονικός αγώνας

Μακεδονικό ζήτημα ονομάστηκε ο αγώνας νια τον έλεγχο της Μακεδονίας που την
διεκδικούσαν Έλληνες , Σέρβοι, Βούλγαροι.
Εκδηλώθηκε μέσω της εκπαίδευσης, της θρησκείας και οδηγήθηκε σε ένοπλη σύγκρουση,

Ιδρύθηκαν διάφορες οργανώσεις από τους Βούλγαρους με σκοπό την αυτονομία και
αργότερα την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.

1898 : Οργανώθηκαν ένοπλες ομάδες Βουλγάρων (κομιτατζήδες),
Οι Έλληνες αντέδρασαν και έστειλαν ένοπλες ομάδες κατά των κομιτατζήδων.
1904 : Φθάνουν στη Μακεδονία Έλληνες αξιωματικοί. Ξεχωριστή μορφή ο Παύλο  Μελάς που άφησε την τελευταία του πνοή στη Μακεδονία.

Κίνημα των Νεοτούρκων (1908}

Τα συμπτώματα παρακμής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας οδήγησε Τούρκους
αξιωματικούς να ιδρύσουν την οργάνωση «'Ενωση και Πρόοδος». Τα μέλη ονομάστηκαν Νεότουρκοι τονίζοντας την εθνική τους ταυτότητα και όχι την θρησκευτική (μουσουλμανική)
1908 : Ξεσπά στη Θεσσαλονίκη το κίνημα των Νεοτούρκων με φιλελεύθερες εξαγγελίες  και υποχρεώθηκε ο σουλτάνος να παραχωρήσει Σύνταγμα,
Δόθηκε αμνηστία στους ένοπλους Έλληνες και Βούλγαρους και έτσι τερματίστηκε ο
Μακεδονικός αγώνας.