ΑΣΚΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ για Γ1 και Γ2

 Πατήστε ΕΔΩ

ΕΝΟΤΗΤΑ 40

  ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ (1919-1939)

                                                        ΕΝΟΤΗΤΑ 40

Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια,

 η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση

Τα αποτελέσματα του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου

Υλικά:

·        8 εκατ. νεκροί, 6 εκατ. ανάπηροι και τεράστιες υλικές καταστροφές.

Οικονομικά:

·        Ο δανεισμός των Ευρωπαίων, κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενίσχυσε την οικονομία και τη διεθνή θέση των ΗΠΑ.

Κοινωνικά:

·        Τα μεσαία στρώματα καταστράφηκαν οικονομικά στο μεγαλύτερο μέρος τους.

·        Οι γυναίκες άρχισαν να μπαίνουν στην αγορά εργασίας και σε χώρες όπως η Σοβιετική Ένωση, η Γερμανία, η Βρετανία απέκτησαν δικαίωμα ψήφου.

Πολιτικά:

·        Μετά τον πόλεμο η Ευρώπη έχασε την παγκόσμια ηγεμονία της.

·        Η Μ. Βρετανία και η Γαλλία έχασαν τη συνοχή του αποικιακού τους συστήματος.

·        Δημιουργήθηκε η σοσιαλιστική Σοβιετική Ένωση, η οποία αποτελούσε ένα διαφορετικό πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης.

·        Αποδυναμώθηκε το κύρος του φιλελεύθερου αστικού κράτους.

Η κατάσταση στην Ευρώπη κατά τη δεκαετία του 1920

·        Επικράτησε έντονος ανταγωνισμός ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία.

·        Η βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης οδήγησε σε συμφωνίες:

Ø      Συνθήκες του Λοκάρνο: υπογράφτηκαν το 1925 για το σεβασμό των υφιστάμενων συνόρων.

Ø      Σύμφωνο Κέλογκ-Μπριαν: υπογράφτηκε το 1928 από τους υπουργούς Εξωτερικών των ΗΠΑ και της Γαλλίας και καταδίκαζε τον πόλεμο.

Η έκρηξη της οικονομικής κρίσης του 1929

Τα αίτια:

·        Η οικονομική ευημερία στο δυτικό κόσμο κατά τη δεκαετία του 1920.

·        Ο διπλασιασμός της βιομηχανικής παραγωγής και του μέσου εισοδήματος στις ΗΠΑ κατά την περίοδο 1921-1929

·        Η συνεχής άνοδος των τιμών των μετοχών στο   Χρηματιστήριο της Ν. Υόρκης.

Η εκδήλωση της κρίσης:

Το φθινόπωρο του 1929 οι μεγάλοι επενδυτές άρχισαν να πουλούν τις μετοχές τους για να εισπράξουν τα κέρδη à Οι μικροεπενδυτές πανικοβλήθηκαν και έσπευσαν και εκείνοι να πουλήσουν τις μετοχές τους à Στις 24 Οκτωβρίου 1929 ξεκίνησε γενική   κατάρρευση των τιμών στο χρηματιστήριο à Η οικονομική κρίση, που ονομάστηκε κραχ, εξαπλώθηκε ραγδαία σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο.

Οι συνέπειες της κρίσης:

·        Χάθηκαν περιουσίες, έκλεισαν επιχειρήσεις και εκατομμύρια εργαζόμενοι έμειναν άνεργοι.

·        Το 1931 η οικονομία των ΗΠΑ είχε καταρρεύσει.

·        Η εξαγορά των μικρών επιχειρήσεων από τις μεγάλες δημιουργήσε πανίσχυρα οικονομικά συγκροτήματα.

Η επέκταση της κρίσης – Η Μεγάλη Ύφεση

·        Η κρίση εξαπλώθηκε και στην Ευρώπη, καθώς οι αμερικανικές τράπεζες απέσυραν τα δάνεια που είχαν επενδυθεί στις ευρωπαϊκές χώρες και κυρίως σε Γερμανία και Μ. Βρετανία.

·        Η υποχώρηση αυτή, που προκλήθηκε στην οικονομία του δυτικού κόσμου την περίοδο 1929-1933, ονομάστηκε Μεγάλη Ύφεση και έπληξε και την Ελλάδα. 

ΕΝΟΤΗΤΑ 33

                                               Η Ρωσική επανάσταση

Η κρίση του τσαρικού καθεστώτος

      Τα κοινωνικά δεδομένα:

·         Το 85% του πληθυσμού της Ρωσίας ήταν αγρότες. Αίτημα για αναδασμό.

·         Οι εργάτες ζούσαν άθλια.

·         Συχνές εξεγέρσεις.

Η επανάσταση του 1905: μετά την ήττα στο Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο

Σήμανε την εισαγωγή της συνταγματικής μοναρχίας στη Ρωσία.

Συνέπειες της  συμμετοχής  της Ρωσίας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο:

·         Η επιστράτευση εκατομμυρίων Ρώσων παρέλυσε την οικονομία.

·         Οι συνθήκες ζωής για τις ασθενέστερες τάξεις έγιναν τραγικές.

·         Ο ρωσικός στρατός αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα.

Η αστική επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917

·         Το Φεβρουάριο του 1917 ξέσπασε νέα επανάσταση.

·         Τη διακυβέρνηση του κράτους ανέλαβε προσωρινή κυβέρνηση μετριοπαθών φιλελεύθερων αστών, η οποία:

Ø      αναγνώρισε κάποια ατομικά δικαιώματα,

Ø      νομιμοποίησε τα σοβιέτ,

Ø      προετοίμασε συνέλευση για την κατάρτιση συντάγματος.

Ø      Αρνήθηκε έξοδο από πόλεμο και αναδασμό

·         Την εξουσία στην Πετρούπολη, στη Μόσχα και σε άλλες πόλεις ανέλαβαν τα σοβιέτ, συμβούλια εργατών και στρατιωτών.

·         Ο τσάρος παραιτήθηκε το Μάρτιο 1917.

Η σοσιαλιστική Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917

      Η εκδήλωση της επανάστασης:

·         Οι μπολσεβίκοι - Ρώσοι κομμουνιστές με ηγέτη τον Λένιν - ζητούσαν:

Ø      να καταργηθεί η φιλελεύθερη προσωρινή κυβέρνηση,

Ø      να περάσει η εξουσία στα σοβιέτ,

Ø      να μοιραστεί η γη στους αγρότες,

Ø      να αποσυρθεί η Ρωσία από τον πόλεμο.

·         Από το Μάιο του 1917 οι μπολσεβίκοι κυριάρχησαν στα σοβιέτ.

·         Τον Οκτώβριο του 1917 εκδήλωσαν την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Τα μέτρα των μπολσεβίκων:

·         Έθεσαν υπό τον έλεγχό της όλες τις μεγάλες οικονομικές μονάδες.

·         Παραχώρησαν τη διοίκηση των εργοστασίων στα σοβιέτ των εργατών και των μεγάλων αγροκτημάτων στα σοβιέτ των αγροτών.

·         Αναγνώρισαν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης στις εθνικές μειονότητες.

Η στάση των μπολσεβίκων απέναντι στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο:

·         Αποφάσισαν την αποχώρηση της Ρωσίας από τον πόλεμο, γιατί:

Ø      εκτιμούσαν ότι ο πόλεμος ήταν ιμπεριαλιστικός,

Ø      έπρεπε όλες οι δυνάμεις να διατεθούν για την ανασυγκρότησή της.

·         Αποχώρησαν με τη συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ (3 Μαρτίου 1918).

Ο εμφύλιος πόλεμος και η ξένη επέμβαση

Ανάμεσα στους υποστηρικτές της επανάστασης και τους οπαδούς του τσάρου, στους οποίους συμπαραστάθηκε η Αντάντ, ξέσπασε εμφύλιος που έληξε το 1921 με επικράτηση των μπολσεβίκων.

Η ίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης

Το 1918 το κράτος πήρε τη μορφή ομοσπονδίας, που ονομάστηκε Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) ή Σοβιετική Ένωση.

Η επίδραση της Οκτωβριανής επανάστασης στην Ευρώπη

·         Ενισχύθηκε η κοινωνική και πολιτική ένταση σε πολλές χώρες της Ευρώπης και κυρίως στις ηττημένες του πολέμου.

·         Το 1919 ιδρύθηκε στη Μόσχα η Γ΄ Διεθνής ή Κομμουνιστική Διεθνής ή Κομιντέρν, διεθνής οργάνωση στην οποία εντάχθηκαν όλα τα κομμουνιστικά κόμματα με σκοπό το συντονισμό της δράσης τους.

·         Στη Γερμανία οι εξεγέρσεις του 1918-1919 οδήγησαν στην κατάργηση της μοναρχίας, ενώ η επανάσταση των ριζοσπαστών σοσιαλιστών (Σπαρτακιστές) τον Οκτώβριο του 1918 απέτυχε.

·         Στην Ουγγαρία εκδηλώθηκε αποτυχημένη επανάσταση το 1919.

·         Στις νικήτριες χώρες (Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) εκδηλώθηκαν μεγάλες απεργίες και άρχισαν να δημιουργούνται τα πρώτα κομμουνιστικά κόμματα.

·         Στην Ελλάδα, το 1918, ιδρύθηκε το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (ΣΕΚΕ) που μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ).

ΑΣΚΗΣΗ Γ2 : ΤΟ ΓΚΑΖΙ

ΕΡΩΤΗΣΗ : Ποιες ήταν οι συνθήκες εργασίας στην Αθήνα του 19ου αιώνα; Διαβάστε πρώτα το κείμενο.

Το «στρατόπεδο συγκέντρωσης» που φώτισε την Αθήνα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  03/02/2013  ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

 

Αν γινόταν να γύριζε ο σημερινός Αθηναίος ενάμιση αιώνα πίσω και να ερχόταν αντιμέτωπος με το εργασιακό περιβάλλον του 1857, χρονιά που ιδρύθηκε το εργοστάσιο φωταερίου στη σημερινή Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, θα ανακάλυπτε συνθήκες που ίσως του θύμιζαν στρατόπεδα συγκέντρωσης.  Σε μια από τις πρώτες βιομηχανίες της πρωτεύουσας, το εργοστάσιο φωταερίου που δημιουργήθηκε για να καλύψει τις ανάγκες για δημόσιο φωτισμό, η εργασία ξεπερνά το οκτάωρο - το οποίο θα καθιερωθεί στην Ελλάδα μόλις το 1919. Οι εργαζόμενοι δουλεύουν χωρίς μάσκες προστασίας και φόρμες εργασίας (τα μέτρα προστασίας στα εργοστάσια καθιερώθηκαν γύρω στη δεκαετία του 1930).

Από το ασθενολόγιο του εργοστασίου προκύπτει ότι οι εργαζόμενοι εμφανίζουν αναπνευστικά προβλήματα αλλά και την ασθένεια του καρκίνου, με τις πιο δύσκολες συνθήκες να επικρατούν στους φούρνους, όπου γίνεται ο καθαρισμός του φωταερίου από την πίσσα, την αμμωνία, τη ναφθαλίνη και το υδρόθειο, υλικά ανθυγιεινά για τον ανθρώπινο οργανισμό. Το ποινολόγιο αναφέρει επίσης ότι θα αφαιρούνται μεροκάματα από όποιον δεν ρίχνει την απαιτούμενη ποσότητα άνθρακα στο στόμιο του φούρνου.

«Το εργοστάσιο ανήκει στην κατηγορία της βαριάς βιομηχανίας, αλλά... είναι ακόμη 19ος αιώνα. Το συνδικαλιστικό κίνημα πήρε υπόσταση στον μεσοπόλεμο (1920-1930), οπότε και οι διεκδικήσεις για τα δικαιώματα των εργατών άρχισαν να γίνονται πιο έντονες. Κανένας δεν τους ανάγκαζε να δουλέψουν υπό αυτές τις συνθήκες, παρά μόνο η οικονομική ανάγκη» σημειώνει ο ιστορικός κ. Γιάννης Στογιαννίδης, ο οποίος ανέτρεξε σε ιστορικά αρχεία και συγκέντρωσε μαρτυρίες συνεργαζόμενος με την επιστημονική ομάδα που υποστήριξε τη δημιουργία του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου, το οποίο άνοιξε τις πύλες του την περασμένη Κυριακή στην Τεχνόπολη. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να περιηγηθεί στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου, να παρακολουθήσει τη γραμμή παραγωγής φωταερίου και να ανακαλύψει ένα ξεχασμένο πια κεφάλαιο της αθηναϊκής Ιστορίας.

«Το φωταέριο ως το 1890 χρησιμοποιείται κυρίως για τον φωτισμό των δρόμων και ίσως για τα εμπορικά καταστήματα και κάποιες βιτρίνες» λέει ο κ. Στογιαννίδης. «Τα σπίτια μέχρι τότε φωτίζονταν με κεριά ή λάμπες πετρελαίου και ο κόσμος ζεσταινόταν με ξυλόσομπες. Η ανατροπή που φέρνει το 1890 το φωταέριο είναι ότι μπαίνει στο σπίτι, δίνει βασικές χρήσεις, όπως είναι η θέρμανση, ο φωτισμός, η λειτουργία της κουζίνας και του θερμοσίφωνα».

Το εργοστάσιο φωταερίου ιδρύεται από τον Γάλλο Φραγκίσκο Θεόφιλο Φεράλδη και όταν το αναλαμβάνει, το 1887, ο ιταλός μεταλλειολόγος Τζιοβάνι Μπατίστα Σερπιέρι δεν αργεί να φθάσει στην ακμή του. Η χρήση του φωταερίου μπαίνει σε πολλά σπίτια. «Το 1880 το εργοστάσιο αριθμεί από 800 ως 1.000 εργάτες, αριθμός που διατηρείται ως τη δεκαετία του 1930».

Το εργοστάσιο είναι ανδροκρατούμενο. Σε αντίθεση με ίδιου τύπου εργοστάσια άλλων χωρών, εδώ γυναίκες εργάζονται μόνο στις διοικητικές υπηρεσίες, στη γραμματειακή υποστήριξη ή στον καθαρισμό. Οι εργαζόμενοι προέρχονται από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, κυρίως από γειτονικές της Αθήνας περιοχές, αλλά και αρκετοί από τη νησιωτική και την ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ δεν υπάρχουν μετανάστες.

«Τη μεγάλη πληθυσμιακή αλλαγή στο Γκαζοχώρι (η γύρω πυκνοκατοικημένη συνοικία όπου είχαν αρχίσει να εγκαθίστανται εργάτες από το 1860) φέρνει μόλις το 1970 και το 1980 η έλευση των Πομάκων» λέει ο κ. Στογιαννίδης. «Οι συνθήκες ζωής από το 1890 μέχρι το 1930 στο Γκαζοχώρι ήταν υποβαθμισμένες. Υπήρχε εγκληματικότητα και κρούσματα επιδημικών ασθενειών όπως φυματίωση και ελονοσία. Οι κάτοικοι διαμαρτύρονταν για τις συνθήκες διαβίωσης ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Το εργοστάσιο δημιουργούσε προβλήματα στην καθημερινότητά τους με πρώτο και καλύτερο το καυσαέριο που κάλυπτε τα σπίτια και τα ρούχα τους».

Η επέλαση του ηλεκτρισμού

Η ελπίδα τους να κλείσει αρχίζει να διαφαίνεται ως προοπτική όταν το 1950 ιδρύεται η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ), η οποία παρέχει ηλεκτρισμό στα σπίτια - ενώ ως τότε το ηλεκτρικό ρεύμα χρησιμοποιούνταν κυρίως σε βιομηχανίες και στον φωτισμό δρόμων. «Ηταν φυσικό να παρακμάσει η χρήση του φωταερίου. Ο ηλεκτρισμός ήταν πολύ πιο ασφαλής για τη χρήση στο σπίτι, καθ' ότι το φωταέριο προκαλούσε αρκετές παθήσεις, όπως ασφυξία και δηλητηρίαση, όταν κανείς ξεχνούσε ανοιχτή την παροχή. Αυτό επηρεάζει τους εργαζομένους οι οποίοι μειώνονται περισσότερο του 50% στη δεκαετία του 1950. Οταν μια νέα ενέργεια κερδίζει το καταναλωτικό κοινό της πόλης και της χώρας και κάνει άλματα τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, το φωταέριο παρακμάζει. Το 1938 αποχωρούν οι ξένοι επιχειρηματίες. Και το 1952 ιδρύεται η Δημοτική Επιχείρηση Φωταερίου Αθηνών».

Παρ' όλα τα προβλήματα η κατάσταση των εργαζομένων βελτιώνεται. Από το 1950 το προσωπικό αρχίζει να μειώνεται, αυξάνονται όμως τα δικαιώματα και οι παροχές προς τους εργαζομένους, βελτιώνονται οι αμοιβές τους ενώ αυξάνεται δραστικά η εσωτερική οργάνωση του εργοστασίου, το οποίο αποκτά ένα πιο εταιρικό προφίλ. Το φωταέριο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται, κυρίως από κάποιες αθηναϊκές μονοκατοικίες, από νοσοκομεία και από λίγες αλλά μεγάλες βιομηχανίες, όπως η ΕΒΓΑ, η ΟΣΡΑΜ κ.ά. Κοστίζει περίπου κατά 1/5 λιγότερο από τον ηλεκτρισμό, αλλά τελικά η εποχή θα το προσπεράσει: το 1984 το εργοστάσιο κλείνει οριστικά.

«Ευτυχώς στη δεκαετία του 1980 το έργο διασώθηκε ως βιομηχανικό μνημείο και κηρύχτηκε διατηρητέο» λέει ο κ. Κωστής Μπιτζάνης, διευθύνων σύμβουλος της Τεχνόπολης. «Στη δεκαετία του 1990 έγινε η αποκατάσταση του εξοπλισμού και των κτιρίων. Το μόνο που απέμενε ήταν να γίνει μουσείο και να διηγηθεί την ιστορία του, κάτι που συνέβη με πρωτοβουλία της τωρινής δημοτικής αρχής και με εντυπωσιακά χαμηλό προϋπολογισμό».

Ο φρικτός θάνατος του Οδυσσέα Ανδρούτσου και το δαχτυλίδι του (Για να πάρετε μια πολύ καλή ιδέα περί εμφυλίου)

 

Πριν διαβάσετε το κείμενο, αναζητήστε πληροφορίες για τη ζωή και τη δράση του Οδυσσέα Αντρούτσου.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος δολοφονήθηκε το βράδυ της 5ης Ιουνίου του 1825. Το γιατί είχε φυλακιστεί, αν πράγματι είχε προδώσει την Επανάσταση, ποιοι ευθύνονται για το θάνατό του κλπ. είναι μεγάλα ερωτήματα για τα οποία θα διαβάσετε την άποψή μου στο βιβλίο που ετοιμάζω (το κείμενο έχει γραφτεί από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Α. Χατζή). Όμως οι τουρκικές πηγές, που για πρώτη φορά γίνονται αντικείμενο ενδελεχούς επεξεργασίας, έχουν επιβαρύνει πάρα πολύ τη θέση του Οδυσσέα καθώς περιλαμβάνουν μέρος της αλληλογραφίας του με τους Τούρκους Πασάδες, ακόμα και τον Σουλτάνο.

Πάντως ο 37χρονος ήρωας (γιατί ήρωας ήταν οπωσδήποτε ο «Δυσέας») πέθανε με φρικτό τρόπο. Ο πρώην σύντροφός του Γιάννης Γκούρας έμαθε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να του δώσει αμνηστία και να τον επαναφέρει στο στράτευμα, ακόμα και σε ηγετική θέση. Ο Γκούρας έτρεμε αυτήν την προοπτική. Αν έβγαινε ο Οδυσσέας από τη φυλακή δεν υπήρχε περίπτωση να μην εκδικηθεί τον παλιό σύντροφό του που τον είχε προδώσει. Επιπλέον, ο Γκούρας θα έχανε την πολιτική δύναμη που είχε. Έτσι, μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια να πείσει την κυβέρνηση να τον εκτελέσει για εσχάτη προδοσία, έστειλε αμέσως εντολή να δολοφονηθεί ο Οδυσσέας. Έχει ενδιαφέρον το σύνθημα που είχαν συμφωνήσει: «Η τιμή του λαδιού ανέβηκε. Πούλα.»

Είχε νυχτώσει και είχε ψιλόβροχο όταν οι τρεις άνθρωποι του Γκούρα (ο Μήτρος Τριανταφυλλίνας, ο Γιάννης Μαμούρης, και ο Παπακώστας Τζαμάλας) μπήκαν στο κελί του Ανδρούτσου στην Ακρόπολη, αποφασισμένοι να τον δολοφονήσουν χωρίς να χρησιμοποιήσουν όπλα γιατί είχαν σκοπό από την αρχή να το κάνουν να φανεί ως ατύχημα. Επιπλέον ήθελαν πρώτα να τους αποκαλύψει πού είχε κρυμμένους τους θησαυρούς του. Ο Οδυσσέας ήταν νηστικός, βρώμικος, τα ρούχα του κουρέλια, στα χέρια και στα πόδια αλυσοδεμένος με μεγάλες βαριές μπάλες. Όμως και πάλι τους προκάλεσε. «Αφήστε μου το ένα χέρι ελεύθερο και ελάτε».

Για να φανερώσει που είχε κρύψει τον θησαυρό τον βασάνισαν άγρια. Τον χτυπούσαν με τα χέρια και τα κουμπούρια τους. Ένα δυνατό χτύπημα του έκοψε τα χείλια και του έσπασε και δόντια. Ο Οδυσσέας μούγγριζε από τους πόνους. Στο τέλος τον αποτελείωσαν με ένα γνωστό, μέχρι και σήμερα, βασανιστήριο. Καθώς τον κρατούσαν οι άλλοι δύο, ο Τριανταφυλλίνας του έστριψε τα γεννητικά όργανα. Έχασε τις αισθήσεις του από τον φοβερό πόνο αλλά οι τρεις δήμιοι συνέχισαν να τον χτυπούν ενώ ήταν λιπόθυμος. Το μουγκρητό έγινε επιθανάτιος ρόγχος. Αλλά δεν πέθαινε. Χρειάστηκε να τον στραγγαλίσουν.

Το πτώμα του βρέθηκε μπροστά στον Ναό της Αθηνάς Νίκης. Ήταν φανερό τι είχε συμβεί αλλά οι άνθρωποι του Γκούρα κουκούλωσαν την ιατροδικαστική έκθεση και παρουσίασαν τον φόνο ως το αποτέλεσμα της πτώσης από το κελί στη διάρκεια μιας υποτιθέμενης απόπειρας απόδρασης. Είχαν φροντίσει να τυλίξουν ένα σχοινί γύρω από το πτώμα. Βέβαια κανέναν δεν κατόρθωσαν να εξαπατήσουν. Επιπλέον, αν και δεν το είχαν αντιληφθεί, υπήρχε ένας αυτόπτης μάρτυρας. Ο 21χρονος στρατιώτης Κώστας Καλαντζής. 40 χρόνια μετά, το 1863, θα διηγηθεί το τι πραγματικά έγινε στον δικηγόρο Σπυρίδωνα Φόρτη που θα το καταγράψει.

Ένα από τα δαχτυλίδια που φορούσε ο Οδυσσέας (ο οποίος πραγματικά είχε συγκεντρώσει έναν μεγάλο θησαυρό στη σπηλιά του στην Τιθορέα Λοκρίδας – μέχρι και σήμερα ψάχνουν διάφοροι περίεργοι να τον ανακαλύψουν), βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο. Πάνω στην πέτρα του δαχτυλιδιού είναι χαραγμένος ένας σταυρός και οι λέξεις ΔΙΣΣΕΑ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟ. Το δαχτυλίδι αυτό χάρισε στο μουσείο, στις 19 Ιανουαρίου 1955, μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας, ο Φιλοποίμην Φίνος (ιδιοκτήτης της Φίνος Φιλμ). Ήταν ένα οικογενειακό κειμήλιο που δεν γνωρίζουμε πώς βρέθηκε στα χέρια της οικογένειας αυτής της μεγάλης προσωπικότητας αλλά μπορούμε να φανταστούμε καθώς η οικογένεια κατάγεται από την Τιθορέα (εκεί γεννήθηκε και ο Φίνος). Κάποιος πρόγονος θα βρήκε το δαχτυλίδι στη σπηλιά ή θα το απόκτησε σε κάποια συναλλαγή και η οικογένεια το κράτησε ως κειμήλιο.

 

Ο Γιουβάλ Νόα Χαράρι στην «Κ»: Πώς να μιλάμε στα παιδιά για την Ιστορία

 Ο κ. Γιουβάλ Νόα Χαράρι είναι ιστορικός και συγγραφέας, από τους μεγαλύτερους διανοητές της εποχής μας. Ο πρώτος τόμος «Πώς κατακτήσαμε τον κόσμο» της σειράς «Εμείς οι ασταμάτητοι» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια/Μεταίχμιο.

Διαβάστε το άρθρο του ΕΔΩ

ΑΣΚΗΣΗ Γ2, Γ4

 Διαβάζοντας τα δύο κείμενα ΕΔΩ και ΕΔΩ , ποια είναι τα συμπεράσματά σας για τον βαθμό ανεξαρτησίας του ελληνικού κράτους του 19ου αι.;

Βλαχάκηδες, η ελληνική «φυλή» της Αφρικής

 

Αν θέλετε να δείτε και τις φωτογραφίες, πατήστε ΕΔΩ

Η ιστορία δύο αδελφών στη Ζάμπια και η «κληρονομιά» τους στις μέρες μας

Σταύρος Τζίμας

10.10.2021 • 23:23

H ιστορία μοιάζει με παραμύθι, αλλά δεν είναι. Eνα ελληνικό «ανεξάρτητο κράτος» στα βάθη της Αφρικής, μια ελληνική «φυλή» στα απέραντα δάση, ένας Κρητικός επαναστάτης (ο Ζορμπάς της ζούγκλας) που πάλευε με τα θηρία και σκότωνε κροκόδειλο με το ρόπαλο και ένας ελληνορθόδοξος δεσπότης που πασχίζει σήμερα να περισώσει τα αποτυπώματα της ελληνικής παρουσίας στη Μαύρη Ηπειρο συνιστούν τις βασικές συντεταγμένες της.

Ηταν, λοιπόν, μια φορά και έναν –όχι πολύ μακρινό, το 1894– καιρό, στα Μάλια της Κρήτης, ένας νέος ονόματι Νικόλαος Βλαχάκης, γνωστός για την επαναστατική δράση εναντίον των Οθωμανών.

Καθώς το αίσθημα της απελευθέρωσης στο νησί φούσκωνε, ο Βλαχάκης, μην αντέχοντας την καταδυνάστευση και όντας στόχος των Τούρκων, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα καταζητούμενος. Με μια ελληνική σημαία, την εικόνα της Παναγίας και ένα αντίγραφο της Αγίας Γραφής στον «ντορβά» διέφυγε στη Μικρά Ασία και από εκεί, αφού διήνυσε, άλλοτε με τα πόδια και άλλοτε με τα μέσα της εποχής, πάνω από 11.500 χλμ., έφθασε στη Μοζαμβίκη.

Μέσα από τρομερά αντίξοες συνθήκες, περπατώντας πάνω από 2.000 χλμ. αφιλόξενων περιοχών στη ζούγκλα, ανάμεσά τους το αποκαλούμενο «Πέρασμα του διαβόλου» όπου ελάχιστοι εξ όσων επιχειρούσαν να το διαβούν επιβίωναν, κατέληξε στο Τσιρούντου της τότε Ροδεσίας, κάπου στα σημερινά σύνορα Ζάμπιας και Ζιμπάμπουε.

«Με την έλευση του Βλαχάκη και του αδελφού του κατέφθασε και η Ορθοδοξία στην περιοχή» αφηγείται στην «Κ» ο μητροπολίτης Ζάμπιας και Μοζαμβίκης κ. Ιωάννης. «Ταπεινοί και απλοί άνθρωποι που, χωρίς ίσως να το έχουν συνειδητοποιήσει, έγιναν η “καλή γη” στην οποία καρποφόρησε το Ευαγγέλιο και ρίζωσε στη συνέχεια ο ελληνισμός».

Με το που εγκαταστάθηκε στη νέα του «πατρίδα» στη ζούγκλα, ο Νικόλαος Βλαχάκης για να επιβιώσει επιδόθηκε στο κυνήγι άγριων θηρίων, δούλεψε σε ορυχεία και ασχολήθηκε με την κτηνοτροφία. Ηταν τέτοια η σωματική του ρώμη που λέγεται πως σκότωνε κροκόδειλους με ρόπαλο, ενώ είχε σώσει από τη μανία των άγριων θηρίων πολλούς ιθαγενείς.

Σήμερα οι απόγονοί τους ανέρχονται σε 3.500 άτομα, διασκορπισμένα όχι μόνο στην Αφρική, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι φήμες για τα κατορθώματά του διέτρεξαν τη ζούγκλα και τον κατέστησαν ξακουστό στις φυλές της περιοχής, οι οποίες τον ανέδειξαν σε άτυπο ηγέτη τους! Ως γνήσιος Κρητικός ο Βλαχάκης δεν έπαψε, όμως, να αισθάνεται αφόρητη μοναξιά δίχως δικό του «αίμα» πλάι του κι έτσι επέστρεψε στις αρχές του 1900 στην πατρίδα, απ’ όπου επέστρεψε με τον μικρότερο αδελφό του, Δημήτριο.

Με βάση τα στοιχεία που έχουν περιέλθει στην κατοχή της τοπικής ελληνορθόδοξης μητρόπολης, άμα τη επιστροφή τους οι Βλαχάκηδες εγκαταστάθηκαν σ’ ένα μικρό νησάκι ονόματι Κανίμα, στην αχανή κοίτη του ποταμού Ζαμβέζη, όπου ίδρυσαν, όπως οι ίδιοι φέρονται να έλεγαν με περηφάνια, «ανεξάρτητο ελληνικό κράτος» στην Αφρική, υψώνοντας μάλιστα καταμεσής του νησιού την ελληνική σημαία.

«Η καλή φήμη, οι άριστες σχέσεις με τους ιθαγενείς και η εργατικότητά τους δεν πέρασαν απαρατήρητες από τον ιδρυτή της Ροδεσίας, Σέσιλ Ρόουντς, ο οποίος τους παραχώρησε μια αρκετά μεγάλη έκταση γης για να την καλλιεργούν. Εκεί, τα δύο αδέλφια δημιούργησαν την περίφημη φάρμα “Δήμητρα” και ασχολήθηκαν με την καλλιέργεια του καπνού. Ταυτόχρονα συνέχισαν και οι δύο να ασχολούνται με το κυνήγι άγριων ζώων και μάλιστα με μεγάλη επιτυχία. Αυτό τους έκανε γνωστούς σ’ όλη την περιοχή. Αποτελούσαν τα δύο αδέλφια από την Κρήτη μοναδική περίπτωση Ευρωπαίων που συμβίωναν με τους ιθαγενείς κάτω από τις ίδιες συνθήκες».

Με τιμές αρχηγού

Εκεί, ζώντας ευτυχισμένοι και σε αρμονία με τους ντόπιους, έκαναν οικογένεια με ιθαγενείς συζύγους, μέχρι τις 13 Απριλίου του 1913, όταν ο Νικόλαος Βλαχάκης, σε μια μέχρι θανάτου πάλη μ’ ένα λιοντάρι στο δάσος, τραυματίστηκε βαριά και τρεις μέρες αργότερα υπέκυψε, βυθίζοντας στο πένθος τις φυλές, που τον ενταφίασαν με τιμές αρχηγού, τοπικού βασιλιά δηλαδή, στην κορυφή ενός λόφου, απέναντι από το «ανεξάρτητο ελληνικό κράτος»

Ο «σπόρος»του Νικόλαου Βλαχάκη, όμως, είχε φυτρώσει για τα καλά στη ζούγκλα. Ο αδελφός του εξακολούθησε να μένει στο νησί, τηρώντας την ορθόδοξη πίστη και τις παραδόσεις μέσα στη φάρμα τους και φροντίζοντας να μεταδώσει στα παιδιά του την Ορθοδοξία και τη δέουσα μόρφωση και ανατροφή. «Τα τριάντα δύο παιδιά του –ο Νικόλαος άφησε πίσω του μια κόρη–έφεραν όλα ελληνικά ονόματα, όπως Νικόλαος, Στέφανος, Αθηνά, Ξενοφών, Θέκλα, Κλεοπάτρα, Καλλιόπη, Κωνσταντίνος, Αννα κ.λπ, το ίδιο και τα εγγόνια και τα δισέγγονα, τα πιο πολλά από τα οποία φέρουν τα ονόματα των δύο πρώτων Βλαχάκηδων».

Με τον θάνατο, στις 17 Σεπτεμβρίου 1939, και του Δημητρίου, ο κύκλος των δύο πρωτοπόρων Κρητικών της ζούγκλας έκλεισε, η κληρονομιά τους όμως παραμένει ζωντανή. Οι απόγονοί τους, που εμφανίζονται ως μέλη της «φυλής των Βλαχάκηδων» και φέρουν με καμάρι το επώνυμο αυτό, ανέρχονται σε 3.500 άτομα, διασκορπισμένα όχι μόνο στην Αφρική, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Διατηρούν ως εξ αίματος συγγενείς μεταξύ τους επαφές, με σημείο αναφοράς τους τάφους των προγόνων τους και την ελληνορθόδοξη ιεραποστολή στη Ζάμπια, όπου το όνομα Βλαχάκης παραμένει μύθος.

Μάλιστα, ο πρώτος πρόεδρος της Δημοκρατίας της Ζάμπιας και θεωρούμενος ως ο πατέρας όλων των κινημάτων ανεξαρτησίας στην αφρικανική ήπειρο, Κένεθ Καούντα, σε δημόσια ομιλία απένειμε στους Βλαχάκηδες τον τιμητικό τίτλο της 64ης ης φυλής της Ζάμπιας»!

Το «χωριό» και η αναζήτηση χρηματοδότησης

Με την άφιξή του στη Ζάμπια ο μητροπολίτης κ. Ιωάννης θεώρησε χρέος του να μην αφήσει να χαθούν στον χρόνο τα ίχνη «των περιώνυμων Βλαχάκηδων, των πρώτων Ελλήνων που κατέφυγαν στα βάθη της υποσαχάριας πτέρυγας του αφρικανικού Νότου και που, φέρνοντας μαζί τους τα ιερά και τα όσια του Γένους, έγιναν ένα με τους ιθαγενείς και δημιούργησαν μια νέα, ξεχωριστή φυλή, χωρίς ποτέ να ξεχάσουν την πατρίδα».

Το υπό ίδρυση ιεραποστολικό κέντρο θα περιλαμβάνει ιερό ναό, πνευματικό κέντρο, κλινική, σχολείο και τεχνική σχολή.

Ετσι, προχώρησε στον σχεδιασμό «χωριού» στην περιοχή όπου εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι Βλαχάκηδες, με την ίδρυση ιεραποστολικού κέντρου, το οποίο θα περιλαμβάνει κατ’ αρχάς ιερό ναό, πνευματικό κέντρο, κλινική, σχολείο και τεχνική σχολή.

«Εως τώρα έχει πραγματοποιηθεί η νομική διαδικασία για την αγοραπωλησία και τη μεταβίβαση γης από τον απόγονο του ιστορικού γένους των Βλαχάκηδων, Harris Vlahakis, στην Ιερά Μητρόπολη Ζάμπιας και έχουν χαραχθεί τα όρια του οικοπέδου. Επίσης, έχει εκπονηθεί αρχιτεκτονικό σχέδιο του ιεραποστολικού κέντρου και ενδεικτική τιμολόγηση εργασιών».

Ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεόδωρος Β΄ έθεσε πέρυσι τον θεμέλιο λίθο του έργου και τώρα ο μητροπολίτης κ. Ιωάννης έχει αποδυθεί σε αγώνα για την εξεύρεση χρηματοδοτών. «Θα αποτελέσει μια προσφορά ιστορικής σημασίας για τον τόπο και τους ανθρώπους του όχι μόνο για τους απογόνους των Βλαχάκηδων, αλλά και για τον κάθε άνθρωπο που έχει την αγαθή διάθεση να γνωρίσει τον Χριστό. Μέχρι σήμερα, οι λατρευτικές ανάγκες των πιστών της περιοχής εξυπηρετούνται σε υπαίθριο χώρο κάτω από υπόστεγο, το οποίο με τη βοήθεια και την αγάπη του Κυρίου άντεξε τις έντονες βροχοπτώσεις του τροπικού κλίματος» λέει και απευθύνει έκκληση σε όλους όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να ενισχύσουν την πρωτοβουλία της ιεραποστολής, ώστε να περατωθεί το έργο στη μνήμη των σημαιοφόρων του ελληνικού πνεύματος και της Ορθοδοξίας αδελφών από την Κρήτη.

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 46

                                                 

                                  Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος

Η αφορμή και η έκρηξη του πολέμου

Αφορμή: η γερμανική εισβολή στην Πολωνία.

Έναρξη: την 1^η Σεπτ. 1939 Βρετανία και Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία.

Οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη, 1939 – 1941

• Οι Γερμανοί τον πρώτο μήνα του πολέμου κυρίευσαν την Πολωνία.
• Οι Γερμανοί κατέλαβαν τη Δανία, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Νορβηγία και το Βέλγιο με εφαρμογή της τακτικής του πολέμου - αστραπή.
• Οι Γάλλοι συνθηκολόγησαν με τη Γερμανία, ύστερα από μάχη δέκα ημερών.
• Ορισμένοι Γάλλοι με επικεφαλής τον στρατηγό Ντε Γκολ κατέφυγαν στη Αγγλία και κήρυξαν την αντίσταση εναντίον των Γερμανών κατακτητών.
• Η γερμανική αεροπορία βομβάρδισε μαζικά τη Μ. Βρετανία, η οποία με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Ουίνστον Τσόρτσιλ δεν κάμφθηκε.
• Οι Γερμανοί και οι Βούλγαροι κατέλαβαν τη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα.

Η οργάνωση της κατεχόμενης Ευρώπης

Μορφές οργάνωσης της κατακτημένης Ευρώπης:

• δέσμευση των οικονομικών πόρων των κατακτημένων χωρών,
• συστηματική προπαγάνδα σε βάρος των κατακτημένων λαών,
• άσκηση βίας με βασανιστήρια και μαζικές εκτελέσεις,
• μαζική εξόντωση των Εβραίων και των Ρομά (τσιγγάνων).

Αντίδραση:

• εκδήλωση κινημάτων αντίστασης.

Η γερμανική επίθεση στη Σοβιετική ένωση

Ανεπιτυχής επίθεση των γερμανικών δυνάμεων σε Λένινγκραντ και Μόσχα τον Ιούν. του 1941 → εξουθένωση των γερμανικών στρατευμάτων κατά το βαρύ χειμώνα του 1941 –1942 → νέα γερμανική επίθεση την άνοιξη του 1942 → ήττα των Γερμανών στη μάχη του Στάλινγκραντ (Σεπτ. 1942 – Φεβρ. 1943)

Οι επιχειρήσεις στην Αφρική

• Οι Ιταλοί, με ορμητήριο τη Λιβύη, επιτέθηκαν ανεπιτυχώς στις αγγλικές δυνάμεις της Αιγύπτου με στόχο την κατάληψη της διώρυγας του Σουέζ.
• Στο μέτωπο της Β. Αφρικής, οι συμμαχικές δυνάμεις νίκησαν τα γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα.

Οι επιχειρήσεις στην Άπω Ανατολή

• Τα ιαπωνικά πολεμικά αεροπλάνα επιτέθηκαν εναντίον του αμερικανικού πολεμικού στόλου στο Περλ Χάρμπορ (7 Δεκ. 1941).
• Οι ΗΠΑ κήρυξαν τον πόλεμο στην Ιαπωνία και στις δυνάμεις του Άξονα.

Το τέλος του πολέμου

• Οι συμμαχικές δυνάμεις της Β. Αφρικής αποβιβάστηκαν στην Ιταλία, καθαίρεσαν τον Μουσολίνι και υπέγραψαν ανακωχή με το διάδοχό του Μαντόλιο. 
• Οι συμμαχικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στη Νορμανδία στις 6 Ιουν. 1944  και απελευθέρωσαν τη Γαλλία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία.
• Τον Ιούνιο του 1944 ξεκίνησε η σοβιετική αντεπίθεση.
• Ιταλοί αξιωματικοί εκτέλεσαν τον Μουσολίνι.
• Αμερικανικά, αγγλικά, γαλλικά και σοβιετικά στρατεύματα πολιόρκησαν το Βερολίνο στις αρχές Μαΐου 1945.
• Ο Χίτλερ αυτοκτόνησε και η Γερμανία συνθηκολόγησε.
• Οι ΗΠΑ αποφάσισαν να βομβαρδίσουν τις ιαπωνικές πόλεις Χιροσίμα και Ναγκασάκι με ένα νέο όπλο, την ατομική βόμβα.
• Η Ιαπωνία συνθηκολόγησε και ο πόλεμος τελείωσε.

ΕΝΟΤΗΤΑ 45

                                                 

         Τα προμηνύματα και τα αίτια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου

                       

Τα προμηνύματα του πολέμου

• Η Ιαπωνία κατέλαβε την κινεζική επαρχία της Ματζουρίας το 1931.
• Η χιτλερική Γερμανία εγκατέλειψε την Κοινωνία των Εθνών το 1934 και επανέφερε την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία το 1935 κατά παράβαση της συνθήκης των Βερσαλιών.
• Η φασιστική Ιταλία κατέλαβε την Αιθιοπία το 1936 και αποχώρησε από την Κοινωνία των Εθνών.
• Η Γερμανία κατέλαβε τη αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη της Ρηνανίας το 1936.
• Η Γερμανία και η Ιταλία συμμετείχαν στον εμφύλιο πόλεμο της Ισπανίας το 1936 – 1939 υπέρ του φασίστα Φράνκο.
• Το 1936 σχηματίστηκε ο Άξονας Ρώμης – Βερολίνου. 
• Η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία υπέγραψαν το Αντιδιεθνιστικό Σύμφωνο, με στόχο την καταπολέμηση του κομμουνισμού και την υποστήριξη του φασισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.
• Η Ιαπωνία κήρυξε τον πόλεμο στην Κίνα το 1937.
• Η Γερμανία ενσωμάτωσε την Αυστρία το 1938.
• Η Βρετανία και η Γαλλία υπέγραψαν τη συμφωνία του Μονάχου στις 29 Σεπτ. 1938, με την οποία αποδέχονταν την προσάρτηση της Δ. Τσεχοσλοβακίας στη Γερμανία.
• Ο Χίτλερ διέλυσε την Τσεχοσλοβακία το 1939, θέτοντας τη Βοημία υπό γερμανική προστασία και ανακηρύσσοντας τη Σλοβακία ανεξάρτητη αλλά υπό γερμανική κηδεμονία.
• Η Ιταλία κατέλαβε την Αλβανία το 1939.
• Ο Χίτλερ απαίτησε να παραχωρηθεί ο πολωνικός διάδρομος του Ντάντσιχ στη Γερμανία, ενώ η Βρετανία και η Γαλλία ανακοίνωσαν ότι θα κήρυτταν τον πόλεμο στη Γερμανία, εάν αυτή προχωρούσε σε επίθεση εναντίον της Πολωνίας.
• Η Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση υπέγραψαν σύμφωνο μη επίθεσης (Σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότωφ) τον Αύγ. του 1939, που εξασφάλιζε στη Γερμανία ότι δε θα δεχόταν επίθεση από τα ανατολικά.

Αίτια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου

• Οι ταπεινωτικοί όροι που επιβλήθηκαν στα ηττημένα κράτη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και κυρίως στη Γερμανία.
• Τα ανικανοποίητα πιεστικά αιτήματα χωρών και εθνοτήτων από τις συνθήκες του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου.
• Η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το 1929 ευνοώντας την επιβολή ολοκληρωτικών καθεστώτων.
• Ο φόβος των δυτικών Δυνάμεων απέναντι στη Σοβιετική Ένωση, που τις έκανε να βλέπουν για πολύ καιρό τη ναζιστική Γερμανία ως ανάχωμα το οποίο θα εμπόδιζε την εξάπλωση της σοβιετικής επιρροής στην Ευρώπη.
• Η αδυναμία της Κοινωνίας των Εθνών να παρέμβει αποτελεσματικά στις εξελίξεις.

ΕΝΟΤΗΤΑ 43

Η Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936.

Η Β΄ Ελληνική Δημοκρατία

·        Ο Α. Παπαναστασίου πρότεινε την ανακήρυξη αβασίλευτης δημοκρατίας.

·        Με δημοψήφισμα, τον Απρ. του 1924, ανακηρύχθηκε η Β΄ Ελληνική Δημοκρατία.   

Η περίοδος 1924-1928

·        Κυρίαρχο στοιχείο της περιόδου ήταν η κυβερνητική αστάθεια.

·        Το 1918 ιδρύθηκε ΓΣΕΕ και το ΣΕΚΕ, που το 1924 μετονομάστηκε σε ΚΚΕ.

·        Το 1925 ο στρατηγός Θ. Πάγκαλος επέβαλε δικτατορία, την οποία σύντομα ανέτρεψε ένας άλλος στρατιωτικός, ο Γ. Κονδύλης.

·        Ο Κονδύλης προκήρυξε εκλογές από τις οποίες προέκυψε οικουμενική κυβέρνηση, που πρότεινε την ψήφιση του δημοκρατικού συντάγματος του 1927.

Η βενιζελική τετραετία 1928-1932

·        Το 1928 τις εκλογές κέρδισε ο Βενιζέλος με το κόμμα των Φιλελευθέρων.

·        Βασικά σημεία της πολιτικής του:

Ø      οικονομική ανάπτυξη,

Ø      εδραίωση της δημοκρατίας,

Ø      εκπαιδευτική μεταρρύθμιση,

Ø      εξωτερική πολιτική, που επιδίωκε την προσέγγιση με τις γειτονικές χώρες,

Ø      το «ιδιώνυμο», ένας νόμος που ψηφίστηκε το 1929 και καθιέρωνε ως ιδιώνυμο  αδίκημα την προβολή ιδεών που στόχευαν στη βίαιη ανατροπή του πολιτεύματος.

·        Ο Βενιζέλος κήρυξε την Ελλάδα σε πτώχευση το 1932 και προκήρυξε εκλογές.

Το Λαϊκό κόμμα στην εξουσία (1933)

·        Στις εκλογές της 5ης Μαρτ. 1933 νίκησαν τα αντιβενιζελικά κόμματα.

·        Την ίδια νύχτα εκδηλώθηκε πραξικόπημα από βενιζελικούς το οποίο απέτυχε.

·        Την εξουσία  ανέλαβε ο ηγέτης του Λαϊκού κόμματος Π. Τσαλδάρης.

·        Απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου κορύφωσε την πολιτική κρίση.

Το κίνημα του 1935 και η παλινόρθωση της βασιλείας

·        Την 1η Μαρτ. εκδηλώθηκε νέο βενιζελικό κίνημα που κατεστάλη από τον υπουργό Στρατιωτικών Γ. Κονδύλη.

·        Ο Ι. Μεταξάς και ο Γ. Κονδύλης πίεζαν τον πρωθυπουργό Τσαλδάρη να διενεργήσει δημοψήφισμα για το πολίτευμα, προκειμένου να επανέλθει η μοναρχία.

·        Ο Κονδύλης τελικά ανέτρεψε τον Τσαλδάρη, επέβαλε δικτατορία και επανέφερε το μοναρχικό καθεστώς (Νοέμ. 1935).

Μετά την παλινόρθωση

·        Ο Γεώργιος Β΄ παραμέρισε τον Κονδύλη και χορήγησε αμνηστία στους πολιτικούς που συμμετείχαν στο κίνημα του 1935.

·        Το 1936  έγιναν άκαρπες εκλογές. 

·        Ο Γεώργιος Β΄ ανέθεσε την πρωθυπουργία στον Ι. Μεταξά, που ήταν γνωστός για τις αντιδημοκρατικές του ιδέες.

·        Το Μάιο του 1936 σημειώθηκαν αιματηρές διαδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη.

·        Στις 4 Αυγούστου 1936 ο Γεώργιος Β΄ και ο Μεταξάς κήρυξαν δικτατορία.

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου (1936)

·        Ο Μεταξάς επιδίωκε να εφαρμόσει στην Ελλάδα ένα καθεστώς στα πρότυπα της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας.

·        Δημιούργησε την Εθνική Οργάνωση Νεολαίας (ΕΟΝ), για να παίξει το ρόλο φασιστικού κόμματος.

·        Επιδίωξε να κερδίσει τους αγρότες και τους εργάτες με συστηματική προπαγάνδα και με μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα.

·        Ο Μεταξάς οργάνωσε τελικά ένα αυταρχικό κράτος χωρίς λαϊκή υποστήριξη.

·        Στην εξωτερική πολιτική, ο Μεταξάς με το Γεώργιο Β' ακολούθησαν τη Μ. Βρετανία, θεωρώντας ότι σε περίπτωση πολέμου αυτή θα επικρατούσε.